● Nghe Việt Nam sắp thử nghiệm vaccine. Không biết người ta làm thế nào? Hy vọng tràn trề...

- Thông lệ, có 3 giai đoạn sát hạch thuốc mới. Giai đoạn 1 rụt rè, nhìn vào an toàn là chính, nhằm để xác định liều bao nhiêu là ổn, xem xét tác dụng phụ ...  Giai đoạn 2, dạn tay hơn, xem xét thuốc xi nhê đến đâu, và vẫn tiếp tục ngó chừng an toàn. Giai đoạn 3 biết đá biết vàng, đối sánh hiệu quả  thuốc mới với thuốc cũ hoặc với placebo. Tóm lượt vậy. Lượng tình nguyện viên tham gia tăng dần từng giai đoạn. Có thành công, có thất bại, nhưng đa phần là “hàng tuyển”, tình trong như đã, thử nghiệm như thể mấy pha coi mắt, dạm hỏi, rồi lên phường ký giấy kết hôn. Người tình nguyện tất chịu rủi ro, nhưng ở khâu tuyển trạch, người ta đã lọc ra ứng viên khỏe mạnh, không bệnh nền. Hy vọng, vaccine “nhà làm” Việt Nam sẽ làm nên chuyện, dân mình có đồ xài, vừa túi tiền, khỏi cầu cạnh ai.

● Trước giờ không thấy đưa ảnh F0,F1,F2 công khai? Vậy chẳng phải nhẹ gánh cho việc truy vết sao?

- Thứ nhất, vì quyền nhân thân, thứ hai vì không bức bách. Một đội truy vết thạo việc, cùng bộ nhớ Fn, thừa sức cho ra danh sách Fn+1 đủ nếp đủ tẻ. Phần lớn, số Fn+1 “đầu thú” nhờ thấy ảnh không nhiều hơn so với “bản cung” của Fn. Hơn nữa, việc hê lên nơi lui tới của Fn, đặc biệt siêu thị, chợ búa, giúp thu về “mẻ lưới” đậm hơn buông câu ngồi đợi. Tuy vậy, nếu là đối tượng bỏ trốn, cố tình làm “bom sinh học”, thì việc bố cáo mặt mũi cần tính đến.

● Khổ thân, lại có cảnh báo chương trình vaccine toàn cầu có thể thất bại vì ...cái tủ lạnh?

- Theo bổn hãng, vaccine Pfizer phải bảo quản ở nhiệt độ < -70 độ C, còn ở 2-8 độ C /tủ lạnh, chỉ thọ mỗi 5 ngày. Nguyên do mRNA , “mẹ rồng” công nghệ của BNT162b2, cực dễ toang với nhiệt độ cao. Bởi thế, người ta tính có đến ¼ vaccine bị vứt  trên đường ship. Rõ đây là vấn đề nan giải của những quốc gia nóng ẩm, không đủ xèn sắm tủ đông. “May mà có em đời còn dễ thương”, vaccine hãng Moderna mới ra lò, lại chỉ cần 2-8 độ C là đủ cho “lính” đánh đông dẹp bắc tận 30 ngày. Bởi vậy, mới bảo cuộc cạnh tranh vaccine sắp tới lợi thế nằm ở ...cái tủ lạnh. Tự cứu, bổn tiệm  Pfizer nghĩ ra kế bán kèm  “thùng mốp” dùng đá khô trữ vaccine đường dài. Việt Nam xứ nóng, nếu tính  rước BNT162b2, ắt phải trù bị kỹ khoản bảo quản lạnh này.