MAPPA và 'canh bạc' thay đổi mô hình sản xuất anime tại Nhật Bản

Chainsaw Man - The Movie: Reze Arc không chỉ là anime ăn khách, mà còn là phép thử cho tham vọng đưa MAPPA đến gần hơn với giá trị mình tạo ra.

Trong thế giới anime Nhật Bản, nơi hầu hết các dự án lớn đều được "chia sẻ" thông qua mô hình ủy ban sản xuất (Production Committee) truyền thống, MAPPA đã chọn con đường ngược lại khi họ quyết tâm tự đầu tư hoàn toàn cho Chainsaw Man.

Và khi Chainsaw Man - The Movie: Reze Arc ra mắt năm 2025, câu chuyện này đã trở thành tâm điểm của ngành công nghiệp đang khao khát sự thay đổi.

MAPPA và canh bạc thay đổi mô hình sản xuất anime tại Nhật Bản

Thành lập năm 2011 tại Tokyo bởi Masao Maruyama, MAPPA (Maruyama Animation Produce Project Association) nhanh chóng khẳng định vị thế của mình với những tác phẩm như Jujutsu Kaisen, Attack on Titan: The Final Season và Chainsaw Man.

Khác với nhiều studio khác chỉ nhận kinh phí sản xuất cố định, MAPPA đa dạng hóa nguồn thu của mình bằng cách mở rộng hoạt động sang quảng bá, hàng hóa, sự kiện và phân phối quốc tế. Nhưng phía sau ánh hào quang là những "vết nứt" nghiêm trọng về môi trường làm việc.

Năm 2023, trong giai đoạn Jujutsu Kaisen mùa 2 lên sóng, nhiều animator (họa sĩ diễn hoạt) và nhân sự sản xuất đã lên tiếng trên mạng xã hội và qua truyền thông quốc tế về áp lực deadline, tình trạng thiếu nhân lực trầm trọng và giờ làm việc kéo dài.

Những phản ánh ấy không chỉ khiến MAPPA trở thành tâm điểm tranh luận, mà còn khơi lại câu hỏi lớn của ngành: Ai thực sự được hưởng lợi khi một tác phẩm trở thành hiện tượng toàn cầu?

Chainsaw Man - The Movie: Reze Arc - câu chuyện về Denji và cuộc gặp gỡ định mệnh với Reze, cô gái bí ẩn kéo anh ta vào trận chiến giữa quỷ dữ, thợ săn quỷ và những cảm xúc phức tạp - đã trở thành phép thử quan trọng nhất cho hướng đi mới của MAPPA.

Bộ phim do MAPPA sản xuất, phát hành tại Nhật Bản bởi Toho và tại thị trường quốc tế bởi Sony Pictures/Crunchyroll. Theo các nguồn dữ liệu box office uy tín như The Numbers và Box Office Mojo, doanh thu toàn cầu dao động trong khoảng 162-191 triệu USD, trở thành một trong những hiện tượng anime điện ảnh nổi bật nhất năm 2025.

Điều khiến Reze Arc trở nên đặc biệt không nằm ở con số doanh thu, mà ở mô hình sản xuất phía sau. Theo những phát biểu công khai của Chủ tịch MAPPA Manabu Otsuka trên tờ Bunshun và các cuộc phỏng vấn sau đó, studio đã chọn hình thức tự đầu tư đáng kể cho dự án Chainsaw Man ngay từ series truyền hình năm 2022, thay vì dựa vào "Ủy ban Sản xuất" gồm nhiều bên.

Otsuka nhấn mạnh: quyết định này xuất phát từ sự đồng điệu sâu sắc với "tinh thần thô ráp" của tác giả Tatsuki Fujimoto. MAPPA không chỉ muốn làm phần hoạt hình, mà muốn chịu trách nhiệm toàn diện - từ quảng bá, phân phối quốc tế đến khai thác thương mại.

Mô hình này mang đến cho studio quyền chủ động lớn hơn, đồng thời cũng đồng nghĩa với việc gánh chịu rủi ro cao hơn nếu dự án thất bại. Ngược lại, nếu thành công, MAPPA có cơ hội giữ lại tỉ lệ lợi ích kinh tế cao hơn so với vị thế truyền thống của một studio chỉ nhận ngân sách sản xuất.

Tuy nhiên đến nay vẫn chưa có báo cáo tài chính công khai chi tiết về lợi nhuận ròng thực tế sau khi trừ các chi phí phân phối, quảng bá, thuế và thỏa thuận quốc tế.

Trong bài viết trên Bunshun, Otsuka khẳng định phần doanh thu thu được sẽ được tái đầu tư vào việc cải thiện môi trường làm việc cho đội ngũ sáng tạo, đào tạo thế hệ kế thừa và nâng cấp thiết bị sản xuất. Đây là tuyên bố được nhiều nguồn trích dẫn, song đến thời điểm hiện tại, chưa có dữ liệu độc lập từ bên thứ ba xác nhận mức độ cụ thể của những cải thiện này.

Reze Arc vì thế không phải là lời giải cuối cùng cho những vấn đề dai dẳng của ngành anime Nhật Bản. Nó là một trường hợp đáng chú ý, cho thấy khả năng một studio có thể chủ động hơn trong chuỗi giá trị thay vì chỉ đứng ở vị trí "người thực thi".

Nếu mô hình này chứng minh được sự hiệu quả và tính bền vững, nó có thể tạo ra hiệu ứng lan tỏa: các họa sĩ, đạo diễn và nhân sự sản xuất - những người trực tiếp tạo nên hình ảnh và cảm xúc - có cơ hội được gắn kết chặt chẽ hơn với giá trị kinh tế mà tác phẩm mang lại.

Thành công của MAPPA không phải câu chuyện cổ tích nơi một bộ phim ăn khách xóa sạch mọi tranh cãi, nó là một khúc quanh lặng lẽ nhưng đầy tham vọng.

Giữa những trận chiến rực lửa trên màn ảnh và những cuộc tranh luận âm thầm sau hậu trường, MAPPA đang thử nghiệm một cách tiếp cận mới - với đầy đủ rủi ro, kỳ vọng và áp lực.

Liệu chiến thắng này có thực sự chuyển hóa thành một mô hình công bằng, minh bạch và nhân văn hơn cho những người đang giữ ngành công nghiệp anime sống động hay không? Câu trả lời vẫn đang được viết tiếp.