Có một quốc gia vẫn đang 'mắc kẹt' ở năm 2018, vì sao thế?

Khi phần lớn thế giới đã bước sang năm 2026, thì ở Đông Phi, có một quốc gia vẫn… thong thả sống ở năm 2018. Không phải vì Internet chậm, cũng chẳng phải thời gian bị 'đóng băng', mà đơn giản vì Ethiopia đang đi theo lịch của riêng mình.

Ethiopia hiện vẫn sử dụng lịch Ethiopia truyền thống - một hệ thống thời gian khiến quốc gia này chậm hơn lịch Tây (dương lịch) từ 7-8 năm.

Theo đó, khi nhiều nước đang chào năm 2026, thì người dân Ethiopia mới chỉ bước sang năm 2018. Cụ thể, hôm nay ở Ethiopia là ngày 2-4-2018 (tức ngày 2-1-2026, tính theo dương lịch). Ngay cả Tết của họ cũng không rơi vào ngày 1-1, mà diễn ra vào ngày 11-9 hằng năm (hoặc 12-9 trong năm nhuận), thời điểm đánh dấu sự kết thúc mùa mưa và mở ra mùa xuân mới.

Vì sao Ethiopia vẫn đang "mắc kẹt" ở năm 2018?

Nguồn gốc của "độ trễ" thời gian này bắt đầu từ cách xác định năm sinh của Chúa Jesus. Vào khoảng năm 500 sau Công nguyên, Giáo hội Công giáo La Mã đã điều chỉnh lại mốc tính thời gian. Trong khi đó, Giáo hội Chính thống Ethiopia kiên quyết giữ nguyên cách tính cổ xưa. Khi lịch Gregory chính thức được áp dụng rộng rãi từ năm 1582, Ethiopia vẫn trung thành với hệ thống của mình và khoảng cách thời gian giữa "hai thế giới" bắt đầu hình thành từ đó.

Không chỉ khác ở số năm, lịch Ethiopia còn khiến du khách lần đầu đặt chân đến đất nước này có cảm giác như… quay ngược dòng thời gian.

Một năm ở Ethiopia có tới 13 tháng. Trong đó 12 tháng đầu mỗi tháng đúng 30 ngày, tháng cuối cùng chỉ có 5 ngày, hoặc 6 ngày nếu là năm nhuận. Tháng "thừa" này thường được xem như một khoảng thời gian được cộng thêm vào, ngắn ngủi nhưng rất được người dân yêu thích.

Chưa dừng lại ở đó, Ethiopia còn sở hữu một hệ thống giờ giấc đủ sức khiến người mới đến… hoang mang nhẹ. Một ngày ở đây không bắt đầu lúc nửa đêm, mà khởi động từ 6h sáng. Theo cách tính này, 7h sáng theo tiêu chuẩn quốc tế sẽ được gọi là 1h sáng ở Ethiopia. Trưa và nửa đêm, vốn rất "thiêng liêng" trong nhiều nền văn hóa khác, đều trùng nhau ở mốc 6h.

Với người Ethiopia, tất cả những điều này lại hoàn toàn bình thường. Trong đời sống hằng ngày, họ sử dụng lịch Ethiopia. Khi làm việc với doanh nghiệp quốc tế, trường học hay đối tác nước ngoài, họ chuyển sang lịch Tây. Nhiều người Ethiopia có khả năng "đổi lịch" trong đầu gần như ngay lập tức, dù chính họ cũng thừa nhận đôi lúc vẫn nhầm lẫn.

Các nhà nghiên cứu cho biết việc song song dùng hai hệ thống thời gian có thể gây ra không ít rắc rối. Từ đặt lịch thi, đặt vé máy bay, cho đến những việc tưởng chừng rất đơn giản như làm giấy khai sinh, tất cả đều đòi hỏi sự quy đổi chính xác. Có trường hợp trẻ em "được" tổ chức sinh nhật hai, thậm chí ba lần, chỉ vì mỗi nơi tính thời gian theo một kiểu khác nhau.

Tuy vậy với nhiều người Ethiopia, lịch của họ không chỉ là cách đếm ngày tháng mà còn là biểu tượng của bản sắc. Quốc gia này tự hào chưa từng bị đô hộ, sở hữu chữ viết riêng, truyền thống riêng và một hệ thống thời gian không giống ai. Việc giữ lịch Ethiopia vì thế không đơn thuần là bảo thủ, mà là lựa chọn văn hóa có chủ đích.

Năm mới Ethiopia, hay còn gọi là Enkutatash (được hiểu là "món quà của châu báu"), đến vào lúc thiên nhiên xanh tươi nhất, hoa Adey Abeba nở rộ khắp nơi. Với người dân địa phương, đó mới thực sự là khởi đầu hợp lý cho một năm mới, chứ không phải mốc 1-1 rơi vào giữa mùa khô như lịch Tây.

Trong bối cảnh thế giới ngày càng kết nối, câu hỏi về việc Ethiopia có nên "cập nhật" thời gian theo chuẩn quốc tế vẫn được đặt ra. Nhưng nhiều học giả cho rằng, không có lý do gì một quốc gia hơn trăm triệu dân phải từ bỏ hệ thống đã gắn bó hàng nghìn năm chỉ để thuận tiện hơn cho phần còn lại của thế giới.

Và thế là, khi bạn đang tất bật sống ở năm 2026, Ethiopia vẫn ung dung ở năm 2018 - không chậm, không nhanh, chỉ là đi theo nhịp thời gian mà họ tin là đúng. Có lẽ, trong một thế giới lúc nào cũng vội vã, việc "chậm hơn 8 năm" đôi khi lại là một đặc quyền.