Xôi trám là một món ăn truyền thống của người Tày, Nùng ở Cao Bằng, thường xuất hiện vào mùa trám, khoảng từ tháng 7 đến tháng 9 âm lịch. Món ăn này gắn với tập quán sử dụng sản vật theo mùa và phản ánh cách người dân tận dụng nguồn nguyên liệu tự nhiên sẵn có trong sinh hoạt hằng ngày.

Nguyên liệu chính để làm xôi trám gồm gạo nếp và quả trám, phổ biến nhất là trám đen. Trám sau khi thu hái được sơ chế, bỏ vỏ và xử lý phần thịt, sau đó trộn đều với xôi đã được đồ chín. Khi trộn, thịt trám quyện vào hạt nếp, tạo màu tím sẫm đặc trưng và mùi vị riêng cho món ăn.

Xôi trám thường được dùng trong các bữa ăn gia đình hoặc trong những dịp sinh hoạt cộng đồng vào mùa trám. Món ăn này không đòi hỏi kỹ thuật chế biến phức tạp, tuy nhiên cần có sự cân đối giữa lượng trám và lượng nếp để bảo đảm độ dẻo và độ béo vừa phải.

Do phụ thuộc vào mùa thu hoạch trám, xôi trám không phải là món ăn xuất hiện quanh năm mà mang tính mùa vụ rõ rệt.

Trong ẩm thực Cao Bằng, xôi trám là một trong những món ăn thể hiện rõ mối liên hệ giữa bữa ăn hằng ngày và nguồn sản vật tự nhiên. Về góc độ văn hóa, món ăn này cho thấy cách cư dân địa phương duy trì thói quen ẩm thực gắn với môi trường và điều kiện tự nhiên của vùng núi phía Bắc.

Bạn đã từng thưởng thức Xôi trám chưa? Hãy chia sẻ cảm nhận và đánh giá của bạn để mọi người cùng tham khảo nhé!