Những câu chuyện về người đi rừng, leo núi bị lạc rồi "nghe thấy tiếng gọi", hoặc cảm giác như có ai đó dẫn đi, không phải là hiếm. Trong nhiều trường hợp, người trong cuộc kể lại rằng họ nghe rất rõ tiếng gọi tên mình, càng đi theo thì càng lạc sâu hơn. Cách lý giải quen thuộc trong dân gian là "bị dẫn". 

Nhưng hiện tượng này, khi nhìn kỹ, lại có thể được giải thích bằng cả kinh nghiệm sống lẫn khoa học hiện đại.

Như Tuổi Trẻ Online đưa tin, N.T.A. (19 tuổi, ở Hà Nội, sinh viên Trường đại học Đại Nam) đã được tìm thấy vào sáng 21-4, sau khoảng 36 giờ mất tích khi leo núi Tam Đảo. Anh Lê Thái Sơn (ở xã Đạo Trù) - tham gia tìm kiếm, cho biết nam sinh viên được tìm thấy ở gần khe suối, ở độ cao khoảng 600m so với mực nước biển.

Vụ việc này lần nữa khiến nhiều người nhắc đến khái niệm "bị dẫn". 

Khi âm thanh trở thành "tiếng gọi"

Một trong những chi tiết thường được nhắc đến là việc người đi lạc nghe thấy "tiếng ai đó gọi tên mình". Theo các lý giải khoa học, đây có thể là hiện tượng ảo giác thính giác. Khi con người rơi vào trạng thái mệt mỏi, căng thẳng hoặc sợ hãi, não bộ trở nên nhạy cảm hơn với âm thanh xung quanh.

Những tiếng động tự nhiên như gió thổi qua tán cây, lá xào xạc hay tiếng nước chảy có thể bị não "diễn giải" thành những âm thanh quen thuộc. Trong đó, tên của chính người nghe là một trong những âm thanh dễ được nhận diện nhất. Vì vậy, cảm giác có ai đó gọi tên mình đôi khi không phải là âm thanh thực, mà là cách não bộ cố gắng tìm kiếm sự quen thuộc giữa môi trường xa lạ.

Địa hình rừng núi cũng góp phần làm hiện tượng này rõ rệt hơn. Các vách đá, sườn dốc, thung lũng có thể khiến âm thanh bị dội lại, biến dạng hoặc phát ra từ hướng khó xác định. Điều này khiến người nghe càng tin rằng có một "nguồn phát" cụ thể, từ đó vô thức đi theo.

Mất phương hướng và cảm giác "có người dẫn đường"

Không chỉ dừng ở âm thanh, nhiều người còn mô tả cảm giác như có ai đó đang dẫn đường. Trong các tài liệu quốc tế, hiện tượng này đôi khi được nhắc đến như một dạng trải nghiệm tâm lý khi con người rơi vào tình huống sinh tồn.

Một số bài viết trên The Guardian cho biết ngay cả những người có kinh nghiệm vẫn có thể nhanh chóng mất phương hướng khi thiếu điểm định vị rõ ràng. Có trường hợp được mô tả là "becoming disorientated despite being an experienced outdoorsperson" (trở nên mất phương hướng dù là người có nhiều kinh nghiệm hoạt động ngoài trời).

Trong những hoàn cảnh khắc nghiệt, con người thậm chí có thể xuất hiện cảm giác như có một "người đồng hành vô hình" bên cạnh. 

Hiện tượng này được gọi là "third man factor", thường xảy ra khi cơ thể và tâm trí chịu áp lực lớn. Nó giúp người gặp nạn giữ được sự bình tĩnh, nhưng đồng thời cũng có thể khiến họ tin rằng mình đang được "dẫn đường".

Từ góc nhìn này, điều dân gian gọi là "bị dẫn" có thể là sự kết hợp của mất phương hướng và những biến đổi tâm lý khi con người ở trong trạng thái căng thẳng cao độ.

Dù có thể giải thích bằng khoa học, khái niệm "bị dẫn" trong dân gian vẫn phản ánh một lớp kinh nghiệm thực tế. Những người sống gần rừng núi thường có các "nguyên tắc" như không đi một mình, không gọi tên nhau trong rừng, hay cần giữ thái độ tôn trọng với thiên nhiên.

Những điều này, xét cho cùng, đều hướng đến một mục tiêu chung, nhằm hạn chế nguy cơ hoảng loạn và mất phương hướng. Khi một người bị lạc, chỉ một yếu tố nhỏ như tiếng động lạ hay cảm giác bất an cũng có thể khiến họ đưa ra quyết định sai lầm.

Rừng núi vốn là môi trường phức tạp, nơi địa hình, thời tiết và tầm nhìn có thể thay đổi nhanh chóng. Vì vậy, các lực lượng cứu hộ luôn khuyến cáo người tham gia leo núi hoặc đi rừng nên đi theo nhóm, chuẩn bị đầy đủ thiết bị định vị và liên lạc. Nếu không may bị lạc, điều quan trọng nhất là giữ bình tĩnh và hạn chế di chuyển để tăng khả năng được tìm thấy.

Nhìn một cách nhẹ nhàng hơn, "bị dẫn" có thể không phải là một thế lực bí ẩn nào đó, mà là cách con người gọi tên cảm giác lạc lối khi đứng giữa thiên nhiên rộng lớn.

Người trẻ muốn mua áo sơ mi in 'đơn xin thôi việc' để mặc đi làm Một chiếc áo sơ mi trắng, nhìn qua tưởng chuẩn chỉnh đi làm, lại khiến dân mạng dừng lại thêm vài giây, vì trên đó không phải họa tiết hay logo, mà là… nguyên một lá 'đơn xin thôi việc' được in kín mặt trước.

Khoai Lang Thang - Khoa Pug lên tiếng giữa nghi vấn 'đá đểu' Từ một bài đăng gây tranh cãi trên Threads, Khoai Lang Thang và Khoa Pug bất ngờ bị đặt vào nghi vấn 'đá đểu' nhau. Người trong cuộc đã nhanh chóng lên tiếng, làm rõ thực hư câu chuyện.

Thử lẩu gà của 'chủ quán đuổi khách', người Việt nhận xét sao? Giữa cơn sốt của Quán lẩu gà ông Mo với loạt biển 'khuyên khách đừng tới', một nhóm du khách Việt vẫn quyết tìm đến và trải nghiệm. Họ nói gì về món ăn này?