Vì sao dân văn phòng cứ xế là 'cái mỏ giựt giựt' muốn uống... trà sữa?

11h30 chưa chắc đã đói, nhưng không ít dân văn phòng đã bắt đầu nghĩ đến một ly trà sữa cho buổi xế. Cơn thèm này có thể liên quan đến nhịp sinh học, tín hiệu từ môi trường, vị ngọt và cả thói quen.

11h30. Máy tính vẫn mở, công việc vẫn còn dang dở, nhưng trong đầu một số dân văn phòng đã xuất hiện câu hỏi quan trọng hơn: "Trưa/xế nay uống trà sữa gì?".

Lạ ở chỗ, đôi khi bụng chưa réo mà "cái mỏ giựt giựt" đòi trà sữa. Chỉ cần thấy đồng nghiệp mở ứng dụng đặt hàng, nghe tiếng lắc đá hay lướt ngang một tấm hình trà sữa "full topping", ý nghĩ "hay làm một ly?" lập tức xuất hiện.

Hóa ra, đây không hẳn là cuộc chiến giữa con người và ý chí. Cơn thèm ăn uống có thể chịu ảnh hưởng của nhiều tín hiệu quen thuộc, từ thời điểm trong ngày cho đến những thứ bắt mắt ngay trước mặt.

Đúng giờ là thèm... trà sữa

Một nghiên cứu do Julia Reichenberger cùng các cộng sự thực hiện, công bố trên tạp chí Nutrition năm 2018, theo dõi cảm giác đói và thèm ăn của người tham gia trong đời sống hằng ngày bằng điện thoại.

Ba nghiên cứu độc lập với 50, 51 và 59 người tham gia cho thấy cảm giác đói cùng mong muốn ăn món ngon thường đạt hai đỉnh trong ngày, tương ứng với thời điểm ăn trưa và ăn tối. Đáng chú ý, mong muốn ăn đồ ngọt và đồ ăn vặt có xu hướng tăng dần trong ngày, không phải lúc nào cũng đi cùng cảm giác đói.

Nói cách khác, có những lúc cơ thể chưa thực sự cần thêm năng lượng nhưng não đã bắt đầu "đặt món" trong đầu.

Điều này cũng liên quan đến nhịp sinh học. Cơ thể con người có hệ thống đồng hồ sinh học điều phối nhiều hoạt động trong ngày, trong đó có ăn uống. Thời điểm các bữa ăn cũng là một tín hiệu quan trọng giúp cơ thể dự đoán và chuẩn bị cho việc nạp thức ăn.

Thế nên, nếu ngày nào cũng đến giờ xế lại làm một ly trà sữa, sau một thời gian não có thể đã quen với lịch trình ấy: tới giờ nghỉ, tới lúc... trà sữa xuất hiện.

Các nhà nghiên cứu gọi một phần hiện tượng này là food cue reactivity, có thể hiểu đơn giản là phản ứng của cơ thể và tâm trí trước những tín hiệu gợi nhớ đến đồ ăn.

Tín hiệu ấy có thể là hình ảnh, mùi, hoàn cảnh, cảm xúc hoặc những yếu tố gắn với việc ăn uống. Khi một tín hiệu thường xuyên xuất hiện cùng việc ăn một món nào đó, nó có thể dần trở thành "nút bấm" kích hoạt cảm giác muốn ăn.

Một phân tích gộp do hai nhà nghiên cứu Rebecca G. Boswell và Hedy Kober tại Đại học Yale thực hiện, tổng hợp 45 nghiên cứu với số liệu từ 3.292 người tham gia, cho thấy việc tiếp xúc với các tín hiệu gợi nhớ thức ăn và cảm giác thèm có mối liên hệ đáng kể với hành vi ăn uống.

Vì vậy, nếu văn phòng cứ đến giờ xế lại có người hỏi "trà sữa không?", rồi cả nhóm cùng đặt một lần, chuyện ly nước xuất hiện đều đặn mỗi ngày rất dễ biến thành một thói quen.

Đến lúc ấy, trà sữa không còn đơn thuần là một loại đồ uống mà đã trở thành một phần của "nghi thức" mỗi buổi xế.

Còn đường thì chắc chắn góp phần tạo nên sức hấp dẫn của ly trà sữa. Vị ngọt có giá trị phần thưởng đối với con người, nhưng khoa học hiện chưa đủ cơ sở để đồng nhất việc thích hoặc thèm đồ ngọt với "nghiện đường" theo nghĩa giống nghiện chất gây nghiện.

Vậy nên, nếu đến xế cái mỏ bỗng "giựt giựt", chưa chắc cơ thể đang thiếu trà sữa. Có khi não chỉ đang nhắc lại một lịch trình quá quen: tới giờ nghỉ, thấy người ta đặt, mình đặt theo.

Một ly thành hai ly, vài lần thành thói quen. Và thế là... "cái mỏ" có lịch làm việc riêng.