Theo phong tục của người Việt, ngày 23 tháng Chạp hàng năm là ngày Táo quân lên chầu Trời, để báo cáo những việc làm trong từng gia đình trong một năm qua.

Với ý nghĩa như vậy, cúng ông Công ông Táo đã trở thành một ngày lễ quan trọng của năm, đối với đông đảo người Việt. Ai nấy đều cố gắng sửa soạn mâm lễ đủ đầy, trang trọng nhất theo khả năng của mình. Tuy nhiên, phong tục này có phần bị biến tướng ít nhiều, khi có một bộ phận mua sắm đồ vàng mã vô tội vạ, đốt nhang xả rác đầy đường, hoặc quẳng cả cá chép từ trên bờ rào, thành cầu cao xuống ao hồ... 

Cỗ cúng ông Công ông Táo được chuẩn bị tươm tất, gọn gàng. (Ảnh VŨ THỊ TUYẾT NHUNG/TTO)

GS-TS Ngô Đức Thịnh, chuyên về Nghiên cứu và Bảo tồn văn hoá Tín ngưỡng Việt Nam cho biết mũ, hia, tiền vàng... là những đồ lễ mà các gia đình thường sắm cho ông Công ông Táo. Bên cạnh đó, cá chép, mâm cỗ, xôi gà... cũng được chuẩn bị để bày tỏ lòng thành kính. 

Bên cạnh đó, theo chuyên gia phong thủy Song Hà, thời điểm Lập Xuân của năm 2021 trùng vào 21h59 phút ngày 3-2 dương lịch, tức đêm 22-12 âm lịch. Dọn dẹp bàn thờ, tổng vệ sinh nhà cửa trước tiết Lập Xuân là điều phải thực hiện trước thời khắc này. 

Hiện nay, trong mâm cỗ cúng ông Công ông Táo có thêm nhiều vật phẩm khác như nhà lầu, xe hơi, thậm chí máy bay hoặc cả điện thoại smartphone. Thế nhưng, đối chiếu với quan niệm truyền thống thì những vật phẩm này thực sự không đúng và không phù hợp. Điều quan trọng nhất vẫn là lòng thành của người dâng cúng. 

Hơn cả, việc đốt vàng mã vô tội vạ, phí phạm cũng là một điều gây nhức nhối mỗi dịp cúng 23 tháng Chạp. Bất chấp việc ảnh hưởng môi trường, nhiều người vẫn giữ vững quan điểm "hoá vàng càng nhiều càng tốt" để tiễn ông Táo về Trời, tấu sớ những điều hay, tốt đẹp cho chính mình hoặc cầu tiền tài, danh lợi. Tuy nhiên, với ý kiến của một số chuyên gia, chỉ cần sắm một lượng mũ, hia và các vật phẩm ở mức vừa đủ là được. 

Phóng sinh sai cách có thể gây chết cá. (Ảnh minh hoạ)

Ngoài ra, nếu có dùng cá chép để phóng sinh, nên tìm đến ao hồ thông thoáng thay vì các vũng nước tù đọng hoặc cống. Vì quan điểm phóng sinh để tạo duyên lành, cầu phước đức nên cũng cần phải thực hiện việc này một cách có tâm, thay vì cho có lệ. Số lượng hay trọng lượng của cá không là vấn đề quan trọng, cũng chẳng phạm vào đại kỵ. Phóng sinh xong nên cất gọn túi nilon, bao đựng đem về để đổ rác đúng chỗ, thay vì "quẳng" luôn xuống sông.

Khi thực hiện nghi lễ cúng ông Công ông Táo, tâm thế vui vẻ, hỉ hoan là điều để tạo nên những năng lượng tích cực. Tránh tuyệt đối ăn mặc lôi thôi, lếch thếch. Chỉn chu, gọn gàng cũng là một phần thể hiện sự tôn trọng của mình đối với các vị thần, với phong tục tập quán mà bản thân đang thực hiện.