Có một thị trấn 'cấm chết', vì sao thế?

Nghe như một truyền thuyết kỳ lạ trên mạng, nhưng tại thị trấn Longyearbyen, 'cái chết bị cấm' lại là một quy định có thật, xuất phát không phải từ yếu tố tâm linh, mà từ điều kiện tự nhiên khắc nghiệt bậc nhất hành tinh.

Nằm trên quần đảo Svalbard, cách Bắc Cực khoảng 1.000km, Longyearbyen là một trong những khu định cư gần cực nhất còn có người sinh sống, với dân số chỉ hơn 2.000 người. Nhiệt độ thị trấn gần như luôn dưới 0°C, mặt đất bị đóng băng vĩnh cửu, tạo nên một môi trường mà mọi quy luật quen thuộc của sự sống đều phải điều chỉnh.

Nơi cái chết cũng phải "tránh xa" thị trấn này

Ở nhiều nơi, chôn cất là một phần tự nhiên của vòng đời. Nhưng tại Longyearbyen, điều đó lại trở thành vấn đề.

Từ thập niên 1950, các nhà khoa học phát hiện thi thể chôn dưới lớp băng vĩnh cửu gần như không phân hủy. Thay vào đó, chúng được "bảo quản" nguyên vẹn trong nhiều thập kỷ, thậm chí mang theo vi khuẩn và mầm bệnh từ quá khứ. Thực tế từng có trường hợp mầm bệnh lao và dấu vết virus cúm được tìm thấy trong các thi thể bị đóng băng từ nhiều năm trước.

Nếu băng tan, những mầm bệnh này có thể phát tán trở lại môi trường, đe dọa cộng đồng. Chính vì vậy, Chính phủ Na Uy đã đóng cửa nghĩa trang tại Longyearbyen từ khoảng năm 1950 và không cho phép chôn cất mới.

Trên thực tế, luật pháp không thể ngăn một người qua đời, nhưng lại "cấm" việc chết tại thị trấn theo đúng nghĩa đen.

Những cư dân mắc bệnh nặng hoặc cận kề cái chết sẽ được đưa về đất liền Na Uy, cách khoảng 2.000km, để điều trị hoặc qua đời tại đó. Việc hỏa táng vẫn có thể được chấp nhận trong một số trường hợp, nhưng thủ tục để an táng tro cốt tại đây cũng rất phức tạp.

Không chỉ "cấm chết", mà còn hạn chế cả… sinh ra

Điều đặc biệt là quy tắc này không chỉ áp dụng với cái chết, mà còn với cả sự ra đời.

Do thiếu cơ sở y tế chuyên sâu, đặc biệt trong lĩnh vực sản khoa, phụ nữ mang thai tại Longyearbyen thường được yêu cầu rời khỏi thị trấn khoảng vài tuần trước ngày dự sinh để sinh con trên đất liền, nơi có điều kiện chăm sóc tốt hơn.

Bên cạnh đó, những người muốn định cư tại đây cũng phải trải qua kiểm tra sức khỏe nghiêm ngặt. Chính quyền hạn chế tiếp nhận người có bệnh lý nghiêm trọng nhằm giảm rủi ro y tế tại một khu vực xa xôi, điều kiện chăm sóc còn hạn chế.

Dù có những quy định nghe qua khá "khó tin", Longyearbyen vẫn là một cộng đồng sinh sống ổn định, với trường học, bưu điện, quán bar và là trung tâm nghiên cứu quan trọng về biến đổi khí hậu vùng cực. Người dân nơi đây đã quen với việc mùa đông không có mặt trời và mùa hè không có ban đêm.

Ở một nơi mà thiên nhiên gần như "đặt luật", con người buộc phải thích nghi. Và đôi khi, để bảo vệ sự sống, người ta phải chấp nhận một quy định tưởng như nghịch lý: cái chết… cũng cần được sắp xếp ở nơi khác.