Bức tranh vẩy sơn được trả gần 5.000 tỉ đồng trông ra sao?

Từ những vệt sơn tưởng như ngẫu hứng, Jackson Pollock vừa khiến giới nghệ thuật toàn cầu choáng váng khi bức tranh Number 7A, 1948 được bán với giá hơn 181 triệu USD, lọt nhóm đắt nhất lịch sử đấu giá.

"Vẩy vài đường sơn mà gần 5.000 tỉ đồng?" - câu hỏi tưởng như đùa ấy lại đang là chủ đề khiến giới nghệ thuật toàn cầu xôn xao sau khi bức tranh Number 7A, 1948 của danh họa Jackson Pollock được bán với giá 181,2 triệu USD (gần 4.800 tỉ đồng) tại nhà đấu giá Christie's ở New York.

Không chỉ lập kỷ lục mới cho riêng Pollock, tác phẩm còn chính thức ghi tên mình vào nhóm những bức tranh đắt nhất lịch sử đấu giá công khai.

Vì sao bức tranh "vẩy sơn" đạt mức giá kỷ lục?

Phiên đấu giá diễn ra hôm 18-5 mở màn với mức giá khởi điểm 82 triệu USD. Tuy nhiên chỉ sau ít phút, bầu không khí đã nóng lên khi Number 7A, 1948 liên tục nhận hơn 60 lượt trả giá. Sau khoảng 10 phút cạnh tranh, chiếc búa của Christie's dừng ở mức 157 triệu USD. Cộng thêm thuế và các khoản phí, tổng giá trị giao dịch lên tới 181,2 triệu USD.

Danh tính người mua hiện vẫn được giữ kín, nhưng giới chuyên môn cho rằng đây nhiều khả năng là một nhà sưu tập siêu giàu hoặc quỹ đầu tư nghệ thuật quốc tế.

Điều khiến Number 7A, 1948 trở nên đặc biệt nằm ở chính phong cách "drip painting" - kỹ thuật vẩy sơn nổi tiếng đã làm nên thương hiệu Jackson Pollock. Thay vì đặt tranh lên giá vẽ như truyền thống, Pollock trải tấm canvas xuống sàn rồi dùng que, cọ, thậm chí trực tiếp đổ và vẩy sơn lên bề mặt. Những đường màu chồng chéo, đứt nối tưởng ngẫu nhiên nhưng lại tạo cảm giác chuyển động mạnh mẽ, đầy cảm xúc.

Nói đơn giản, đây là kiểu tranh mà nhiều người nhìn vào có thể thốt lên: "Ủa vậy cũng là nghệ thuật à?". Nhưng với giới mỹ thuật hiện đại, đó lại là cuộc cách mạng thật sự.

Christie's nhận xét Number 7A, 1948 là một trong những tác phẩm đánh dấu thời kỳ Pollock hoàn toàn "thoát ly" khỏi hội họa truyền thống để bước sang địa hạt trừu tượng thuần túy. Những vệt sơn đậm, mảnh, đỏ, đen đan xen tạo nên bố cục hỗn loạn nhưng có nhịp điệu rất riêng, vốn là thứ khiến tranh Pollock vừa gây tranh cãi vừa khiến giới sưu tầm mê mẩn suốt nhiều thập niên.

Một chi tiết thú vị là dù gắn liền với "drip painting", Pollock không hẳn là người đầu tiên nghĩ ra kỹ thuật này. Nhiều tài liệu cho rằng nữ họa sĩ gốc Ukraine Janet Sobel mới là người tiên phong. Tuy nhiên chính Pollock là người đưa phong cách ấy trở thành biểu tượng nghệ thuật thế kỷ 20.

Ngày nay, tranh Pollock vẫn liên tục lập kỷ lục giá bán. Trước Number 7A, 1948, tác phẩm Number 17A từng được tỉ phú Ken Griffin mua riêng với giá khoảng 200 triệu USD vào năm 2015.

Còn với công chúng bình thường, câu chuyện về Jackson Pollock có lẽ vẫn là minh chứng thú vị rằng, đôi khi vài vệt sơn tưởng như "vô tình" lại có thể đáng giá bằng cả một tòa nhà giữa Manhattan, miễn là người cầm cọ đủ sức thay đổi lịch sử nghệ thuật.

Sinh năm 1912 tại Wyoming (Mỹ), Jackson Pollock lớn lên trong hoàn cảnh không mấy ổn định. Tuổi thơ liên tục chuyển nhà phần nào tạo nên tính cách nổi loạn và phóng khoáng của ông sau này. Pollock theo học nghệ thuật tại New York nhưng sớm rời xa lối vẽ truyền thống để tìm con đường riêng, chịu ảnh hưởng từ chủ nghĩa siêu thực và phân tâm học.

Đến cuối thập niên 1940, Pollock bắt đầu nổi tiếng nhờ kỹ thuật vẩy sơn. Các tác phẩm như Autumn Rhythm, Blue Poles hay Number 5, 1948 giúp ông trở thành biểu tượng của trường phái Biểu hiện trừu tượng Mỹ. Tạp chí Life từng gây tranh cãi khi đặt câu hỏi nổi tiếng năm 1949: "Jackson Pollock có phải họa sĩ vĩ đại nhất còn sống của nước Mỹ?".

Dù vậy, cuộc đời Pollock cũng đầy bi kịch. Danh tiếng đến quá nhanh kéo theo áp lực khủng khiếp. Ông vật lộn với chứng nghiện rượu và khủng hoảng tinh thần trước khi qua đời trong tai nạn xe hơi năm 1956, khi mới 44 tuổi.