Vì sao nhiều gương mặt trong danh sách Forbes U30 vướng lao lý?

Danh sách Forbes U30 từng là biểu tượng của thành công sớm, nhưng ngày càng nhiều gương mặt trẻ vướng lao lý vì gian lận, lừa đảo. Hào quang tuổi trẻ thực sự đang che giấu điều gì phía sau?

Một trong những trường hợp gây chú ý là Charlie Javice, cựu CEO start-up giáo dục Frank. Năm 2019, Javice (sinh năm 1992) được Forbes vinh danh trong danh sách 30 Under 30 nhờ sáng lập Frank - công ty được cô mô tả là "Amazon dành cho giáo dục đại học", với mục tiêu hỗ trợ sinh viên tiếp cận các khoản hỗ trợ tài chính.

Năm 2021, JPMorgan Chase & Co mua lại Frank với giá 175 triệu USD và Javice trở thành đối tác quản lý tại ngân hàng này. Trên LinkedIn, nữ doanh nhân từng khẳng định Frank phục vụ "hơn 5 triệu sinh viên tại hơn 6.000 trường đại học". Tuy nhiên theo The Guardian, những con số này đã bị phóng đại nghiêm trọng.

Ngày 4-4-2023, Bộ Tư pháp Mỹ buộc tội Javice đã "làm tăng số lượng khách hàng của công ty một cách sai trái và đột ngột" nhằm thuyết phục JPMorgan mua lại Frank.

Theo đơn kiện, start-up này thực tế chỉ có khoảng 300.000 khách hàng, nhưng đã ngụy tạo dữ liệu bằng cách thuê nhà khoa học dữ liệu tạo ra hàng triệu hồ sơ giả. Javice bị cáo buộc nhiều tội danh âm mưu lừa đảo ngân hàng và gian lận qua Internet, với mức án tối đa lên tới 30 năm tù cho mỗi tội danh. Nữ CEO phủ nhận mọi cáo buộc.

Hàng loạt cái tên thuộc Forbes U30 vướng lao lý

Javice không phải trường hợp cá biệt. Sau cú sập lịch sử của sàn tiền điện tử FTX, Sam Bankman-Fried (sinh năm 1992), cựu "thiên tài tiền số" từng góp mặt trong danh sách 30 Under 30, phải đối mặt với hàng loạt cáo buộc từ rửa tiền, gian lận đến đóng góp chính trị bất hợp pháp.

Cùng vụ việc, Caroline Ellison (sinh năm 1994), cựu CEO Alameda Research, bị truy tố với 7 cáo buộc hình sự, đối diện mức án tối đa 110 năm tù.

Trước đó, năm 2018, Martin "Pharma Bro" Shkreli, người từng lọt vào danh sách Forbes 30 Under 30 năm 2012, bị kết án 7 năm tù vì gian lận chứng khoán, dù đã được trả tự do vào năm 2022.

Hay trường hợp Obinwanne Okeke từng được vinh danh trong danh sách Forbes Africa 30 Under 30 (30 người dưới 30 tuổi ở châu Phi của Forbes) trong năm 2016. Anh sáng lập ra Invictus Group, hoạt động tại Nigeria và nhiều nước khác. Tuy nhiên chỉ 4 năm sau, Bộ Tư pháp Mỹ cáo buộc Okeke có liên quan đến một đường dây lừa đảo email, chiếm đoạt gần 11 triệu USD.

Anh này bị tuyên án 10 năm tù vào năm 2021, nhưng được trả tự do vào cuối năm 2025, theo truyền thông Negeria.

Đến đầu năm 2026, làn sóng tranh cãi tiếp tục bùng lên với trường hợp Gökçe Güven (26 tuổi), một gương mặt trong danh sách Forbes 30 Under 30 ngành công nghệ. Theo cáo trạng, Güven bị cáo buộc đã lừa đảo khoảng 7 triệu USD từ các nhà đầu tư bằng cách cung cấp thông tin sai lệch về start-up fintech Kalder do cô sáng lập.

Bộ Tư pháp Mỹ cho biết Güven đã "trình bày sai sự thật một cách nghiêm trọng" về doanh thu, đối tác và danh sách khách hàng của Kalder trong các tài liệu gọi vốn. Ngoài ra, cô còn bị cáo buộc làm giả hồ sơ để xin visa O-1A, loại thị thực dành cho cá nhân có "năng lực xuất chúng".

Güven hiện bị truy tố với các tội danh gian lận chứng khoán, gian lận qua phương tiện điện tử (mỗi tội tối đa 20 năm tù), gian lận thị thực (tối đa 10 năm) và đánh cắp danh tính nghiêm trọng (tối đa 2 năm). Hiện cô chưa đưa ra bất kỳ phát ngôn nào về các cáo buộc.

Bàn về việc ngày càng nhiều gương mặt trẻ rơi vào vòng lao lý, doanh nhân công nghệ Chris Bakke từng chia sẻ trên Twitter rằng tổng số tiền các cá nhân trong danh sách Forbes 30 Under 30 kêu gọi được là 5,3 tỉ USD, trong khi giá trị các vụ gian lận liên quan lại được ước tính lên tới 18,5 tỉ USD.

Dù chỉ mang tính tham khảo, con số này cho thấy ranh giới giữa đổi mới sáng tạo và hành vi trục lợi đang trở nên mờ nhạt.

Theo phân tích của The Guardian, cơ bản không nằm ở bảng xếp hạng của Forbes, mà xuất phát từ tâm lý tôn sùng thành công sớm và áp lực phải tạo dấu ấn trước tuổi 30. Khi thành công bị quy đổi bằng tốc độ tăng trưởng và quy mô gọi vốn, một bộ phận người trẻ đã chấp nhận "đi tắt", đánh đổi chuẩn mực đạo đức để duy trì vỏ bọc hào nhoáng, cho tới lúc đối diện với hệ quả pháp lý.