Vì sao kính AI bị gọi là 'kính biến thái'?

Kính AI tích hợp camera, micro đang gây lo ngại về nguy cơ ghi hình người khác mà họ không hay biết. Na Uy đã đề xuất cấm tạm thời thiết bị này tại một số địa điểm nhạy cảm.

Không phải chiếc kính nào tích hợp trí tuệ nhân tạo cũng đáng ngại. Nhưng khi camera và micro được "giấu" trong một phụ kiện quen thuộc, người xung quanh có thể khó nhận biết mình đang bị ghi hình hay thu âm. Đó là một trong những lý do khiến kính AI bị gắn biệt danh "kính biến thái", phản ánh nỗi lo về nguy cơ xâm phạm quyền riêng tư.

Tranh cãi đã khiến Na Uy trở thành tâm điểm chú ý khi chính phủ trung tả nước này đề xuất cấm tạm thời việc sử dụng kính AI tại một số địa điểm công cộng hôm 5-10. Theo bài viết của Financial Times, đây là đề xuất đầu tiên trên thế giới hướng đến việc hạn chế loại thiết bị này trên diện rộng, thay vì chỉ áp dụng những lệnh cấm riêng lẻ.

Phạm vi cụ thể vẫn chưa được xác định. Tuy nhiên, chính phủ Na Uy cho biết những địa điểm nhạy cảm như trường học và phòng thay đồ có thể được ưu tiên xem xét.

Kính AI có thể âm thầm ghi lại đời tư

Kính AI được các hãng công nghệ, trong đó có Meta, quảng bá như một cách tiếp cận trí tuệ nhân tạo thuận tiện hơn so với việc liên tục sử dụng điện thoại thông minh.

Tuy nhiên, khả năng ghi lại hình ảnh và âm thanh từ những tương tác ngoài đời thực đang làm dấy lên nhiều lo ngại. Một chiếc kính thông minh có thể trông không khác biệt đáng kể so với kính mắt thông thường, nhưng lại khiến người đối diện khó nhận ra khi nào họ đang xuất hiện trong một đoạn ghi hình.

Có trường hợp một người đàn ông tiếp cận phụ nữ trên đường phố nhưng không thông báo rằng họ đang ghi hình. Một nghị sĩ Đan Mạch cũng tiết lộ đã ghi lại hình ảnh các thành viên quốc hội khi làm việc.

Nguy cơ bị ghi hình trái ý muốn càng đáng quan tâm tại những nơi riêng tư như phòng thay đồ, đặc biệt với phụ nữ và trẻ em. Ngay cả đèn báo cho biết thiết bị đang ghi hình cũng đặt ra câu hỏi về hiệu quả bảo vệ quyền riêng tư, nếu cơ chế này có thể bị vô hiệu hóa.

Theo khảo sát do cơ quan bảo vệ dữ liệu Pháp CNIL công bố trong năm 2026, 67% người tham gia cho rằng kính thông minh gây rủi ro cho quyền riêng tư.

Bởi vậy, biệt danh "kính biến thái" không phải tên gọi chính thức của sản phẩm, mà phản ánh phản ứng trước nguy cơ công nghệ bị lợi dụng để theo dõi hoặc ghi hình người khác mà họ không hay biết.

Na Uy không phải quốc gia duy nhất tìm cách kiểm soát kính thông minh. Hội đồng Bảo vệ dữ liệu châu Âu đã đặt hàng một báo cáo về mức độ chấp nhận của xã hội đối với loại thiết bị này, nhằm cung cấp cơ sở tham khảo cho các nhà hoạch định chính sách.

Tại Úc, chính phủ cũng yêu cầu tư vấn về khả năng cấm sử dụng kính thông minh tại các văn phòng và trung tâm dịch vụ công. Trước đó, một số chính quyền địa phương đã cấm thiết bị tại hồ bơi, văn phòng và những địa điểm khác. Trong khi đó, nhà bán lẻ Hà Lan Hans Anders đã ngừng bán kính Ray-Ban của Meta trong tháng 10 vì lo ngại về quyền riêng tư.

Với Na Uy, kế hoạch trước mắt là sớm đưa ra đề xuất cấm tạm thời, đồng thời thành lập một nhóm chuyên gia để chuẩn bị cơ sở cho quy định lâu dài. Những địa điểm có thể được xem xét hạn chế bao gồm bãi biển, bảo tàng, trung tâm mua sắm, trường mẫu giáo, sân chơi, cơ sở y tế, phòng thay đồ tại trung tâm thể hình và cả trường đại học.

Dù vậy, việc hạn chế kính AI nhiều khả năng vấp phải phản ứng từ các doanh nghiệp công nghệ do tiềm năng thương mại của thị trường thiết bị đeo. Các nhà phân tích tại Counterpoint Research dự báo tổng chi tiêu cho thiết bị đeo sẽ vượt 1.000 tỉ USD từ nay đến năm 2032.