Tác phẩm 'Tàn Chỉ' phía Sơn Tùng M-TP 'mượn' nhưng 'quên' xin phép có gì đặc biệt?

'Tàn Chỉ' - một công trình nghệ thuật mất 6 tháng các chuyên gia lội bùn nghiên cứu - bỗng chốc biến thành 'phông nền miễn phí' trong MV 'Come my way' của Sơn Tùng M-TP nhờ chiêu... 'quên' xin phép.

Vụ việc nghệ sĩ thị giác Lê Giang - chủ nhân tác phẩm Tàn Chỉ - công khai tố ê kíp của Sơn Tùng M-TP chiếm dụng nghệ thuật đang khiến dư luận dậy sóng về câu chuyện bản quyền giải trí.

Từ đây nhiều khán giả tò mò, bắt đầu tìm hiểu và tác phẩm Tàn Chỉ có gì đặc biệt mà khiến phía nam ca sĩ gốc Thái Bình phải "mượn" một cách vô tư đến thế.

MV "Come my way" - Sơn Tùng M-TP.

6 tháng chuyên gia lội bùn nghiên cứu và vài giây "mượn" từ phía Sơn Tùng M-TP

Để Tàn Chỉ được khai sinh và triển lãm tại Viện Goethe Hà Nội vào năm 2017 trong khuôn khổ dự án Định hình tương lai - một góc nhìn văn hóa, nghệ sĩ Lê Giang cùng các cộng sự gồm nhà nghiên cứu Hán Nôm, kiến trúc sư dân gian và chuyên gia tư vấn môi trường đã phải mất 6 tháng ròng rã lội ruộng, điền dã khắp các di tích châu thổ sông Hồng.

Dự án mang tính học thuật cao này tập trung vào không gian nhà ở cộng đồng tại miền Bắc và chu kỳ dòng chảy của con sông lớn. Triển lãm sử dụng các chất liệu dễ vỡ như thạch cao, tro, than đá để kết nối bộ ba tác phẩm cốt lõi:

Tác phẩm sắp đặt Đình Làng tái hiện góc kiến trúc thời Lê ở Đông Anh với 4 cột trụ, tàu đao thạch cao và bức cuốn thư khắc hai chữ Phản Niệm.

Mộc bản Trích đoạn bản quốc tàn chỉ bi ký lục hư cấu lại lịch sử ngôi đình dựa trên bia ký đổ nát nhằm hồi sinh kỹ thuật in ấn cổ truyền.

Tranh vẽ lược đồ Sự chuyển dòng của sông Hồng dựng lại 4 chu kỳ đổi dòng từ năm 1931 đến nay dưới tác động của tự nhiên và con người.

Tất cả những mảnh ghép kỳ công đó hòa quyện vào nhau chỉ để đặt ra một câu hỏi nhức nhối về sự mai một, đứt gãy văn hóa và sự biến dạng của kiến trúc đình làng cổ trước những biến động lịch sử và thiên tai.

Ấy thế mà những giá trị mang nặng tính tư duy di sản sâu sắc đó bỗng chốc được "thu gọn" lại thành một vỏ bọc bối cảnh trực quan trong MV Come my way của Sơn Tùng M-TP.

Sự tương đồng kỳ lạ từ cấu trúc kiến trúc gợi liên tưởng đến đình làng Bắc Bộ, bề mặt chất liệu mang cảm giác vôi hóa cho đến các mảng phù điêu đổ vỡ xuất hiện quanh chân cột trên set quay của Sơn Tùng M-TP đã khiến giới chuyên môn lẫn người xem không khỏi giật mình.

Lời xin lỗi của ê kíp và sự im lặng của Sơn Tùng M-TP

Sau khi nhận về các phản ứng gay gắt trên các diễn đàn nghệ thuật, đơn vị thiết kế và sản xuất bối cảnh cho MV Come my way của Sơn Tùng M-TP đã nhanh chóng tung ra một lời xin lỗi lúc rạng sáng.

Tuy nhiên dưới góc nhìn của tác giả Lê Giang, lời xin lỗi này mang đậm tính chất đối phó, né tránh bản chất vấn đề và hoàn toàn không đi kèm bất kỳ động thái chịu trách nhiệm cụ thể nào theo Luật Sở hữu trí tuệ.

Điều đáng nói hơn cả là nhân vật trung tâm - ca sĩ Sơn Tùng M-TP - với tư cách là chủ sở hữu tối cao của MV, đến nay vẫn chọn giải pháp im lặng, chưa hề có một động thái liên hệ trực tiếp nào để giải quyết nghĩa vụ tác quyền đối với tác phẩm Tàn Chỉ.

Câu chuyện "mượn" ý tưởng, bối cảnh... trong giới làm sản phẩm giải trí vốn không phải là chuyện ngày một ngày hai. Nhưng theo nhiều ý kiến của dư luận, việc bê nguyên một tác phẩm nghệ thuật từng được bảo trợ bởi các quỹ văn hóa quốc tế vào làm phông nền thương mại lại là một câu chuyện đáng báo động về ý thức tôn trọng chất xám.

Theo nghệ sĩ Lê Giang, quyết định lên tiếng mạnh mẽ của bà không chỉ để đòi lại sự sòng phẳng cho đứa con tinh thần của mình, mà còn là hồi chuông bảo vệ thế hệ nghệ sĩ trẻ - những người vốn chưa có nhiều tiếng nói và nguồn lực khi phải đối đầu với các ê kíp giải trí khổng lồ.