Quà TikTok Live: Fan đang tặng idol hay mua một khoảnh khắc?

Có một điều khá thú vị trong hệ thống quà tặng trên TikTok Live: người xem bỏ ra số tiền rất thật để đổi lấy một món quà... không thể cầm nắm.

Sau vài giây xuất hiện trên màn hình ứng dụng TikTok, những hiệu ứng như Universe hay Lion sẽ biến mất. Không có món đồ nào được chuyển đến tay thần tượng, cũng không có một vật lưu niệm để người tặng giữ lại. Điều còn lại thường là lời cảm ơn từ người livestream, tên người tặng nổi bật giữa hàng nghìn bình luận hoặc vị trí trên bảng xếp hạng người ủng hộ.

Đó cũng là lúc một câu hỏi thú vị được đặt ra: fan đang mua một món quà, hay đang mua một khoảnh khắc kết nối với thần tượng?

Với nhiều người, việc được nhà sáng tạo nội dung đọc tên, phản hồi trực tiếp trên sóng hoặc nhìn thấy hiệu ứng mình vừa gửi khiến cả phòng livestream chú ý mang lại cảm giác gần gũi mà một lượt "thích" hay bình luận khó có thể thay thế. Cũng giống như việc người hâm mộ từng mang hoa đến sân khấu để bày tỏ tình cảm, quà tặng số ngày nay trở thành một cách thể hiện sự hiện diện trong cộng đồng người hâm mộ.

Ở một góc nhìn khác, nếu trước đây khán giả cổ vũ thần tượng bằng những tràng pháo tay dưới sân khấu thì trên TikTok Live, mỗi món quà số đôi khi cũng mang ý nghĩa tương tự. Chỉ khác là tiếng vỗ tay ngày nay có thêm... hóa đơn thanh toán.

Fan chi gần 18 triệu đồng, idol có nhận đủ?

Một điều khác cũng khiến không ít người bất ngờ là số tiền người xem bỏ ra để mua gift (quà tặng) và khoản thu nhập nhà sáng tạo thực nhận không hoàn toàn giống nhau.

Theo cơ chế của TikTok, người dùng phải nạp tiền để mua xu (coin), sau đó dùng số xu này đổi thành các món quà "ảo" gửi trong livestream. Khi nhận được gift, nhà sáng tạo sẽ tiếp tục quy đổi sang đơn vị nội bộ của nền tảng trước khi đủ điều kiện rút thành tiền mặt.

Điều đó đồng nghĩa một TikTok Universe có thể khiến người xem chi gần 18 triệu đồng, nhưng số tiền người livestream nhận được sẽ thấp hơn đáng kể sau các bước quy đổi.

Theo nhiều trang theo dõi hệ thống gift của TikTok và chia sẻ từ cộng đồng nhà sáng tạo nội dung, TikTok được cho là giữ lại khoảng 50% giá trị quà tặng như một khoản phí nền tảng trước khi người sáng tạo có thể quy đổi thành tiền.

Tuy nhiên TikTok hiện chưa công bố công thức chia doanh thu áp dụng chung cho tất cả thị trường, vì vậy tỉ lệ thực nhận có thể khác nhau tùy khu vực, chính sách của nền tảng cũng như các nghĩa vụ thuế liên quan.

Nói cách khác, con số gần 18 triệu đồng mà người xem bỏ ra không đồng nghĩa với việc nhà sáng tạo sẽ nhận đủ từng ấy tiền. Khoản chi của người tặng còn phải đi qua nhiều lớp quy đổi trước khi trở thành thu nhập của người livestream.

Dù vậy, hệ thống gift vẫn là một trong những nguồn thu đáng kể đối với nhiều nhà sáng tạo nội dung, đặc biệt là những người thường xuyên phát trực tiếp và sở hữu lượng người theo dõi lớn.

Từ bó hoa đến 'Universe', văn hóa fandom cũng đổi thay

Nếu nhìn rộng hơn, sự xuất hiện của những món quà trị giá hàng chục triệu đồng trên TikTok Live không đơn thuần phản ánh khả năng chi tiêu của một bộ phận người dùng, mà còn cho thấy cách văn hóa hâm mộ đang thay đổi trong thời đại số.

Ngày trước, một bó hoa hay một món quà lưu niệm có thể được lưu giữ sau buổi biểu diễn. Còn ngày nay, những "vũ trụ", "sư tử" hay hàng loạt hiệu ứng rực rỡ chỉ tồn tại vài giây trước khi biến mất khỏi màn hình.

Món quà ngắn ngủi hơn, nhưng sự tương tác lại diễn ra gần như ngay lập tức. Thần tượng biết ai vừa tặng, người xem khác cũng nhìn thấy, còn người hâm mộ có cảm giác mình vừa trở thành một phần của buổi livestream thay vì chỉ đứng ngoài theo dõi.

Và đằng sau những hiệu ứng chỉ kéo dài vài giây ấy là một hệ sinh thái quà tặng trị giá hàng tỉ USD.

Theo báo cáo do Sensor Tower công bố đầu năm 2025, TikTok (bao gồm Douyin tại Trung Quốc) trở thành ứng dụng đầu tiên không phải game đạt 6 tỉ USD doanh thu từ mua hàng trong ứng dụng chỉ riêng năm 2024, trong đó riêng quý 4 ghi nhận gần 1,9 tỉ USD. Phần lớn doanh thu này đến từ việc người dùng mua xu để tặng quà cho các nhà sáng tạo nội dung trong những buổi livestream.

Có lẽ vì vậy, giá trị của những món quà trên TikTok không chỉ nằm ở số xu hay số tiền quy đổi. Với người này, đó là cách ủng hộ nhà sáng tạo nội dung mình yêu thích. Với người khác, đó là lời cảm ơn sau nhiều giờ giải trí miễn phí. Còn không ít người xem đây đơn giản là cơ hội để tạo nên một khoảnh khắc kết nối với thần tượng giữa hàng chục nghìn khán giả.

Ngày trước, người hâm mộ mang hoa đến sân khấu với hy vọng thần tượng sẽ nhận lấy. Ngày nay, nhiều người chọn gửi một "Universe" trên TikTok Live với mong muốn được thần tượng nhìn thấy giữa hàng chục nghìn khán giả. Cách thể hiện đã thay đổi, nhưng điều người hâm mộ muốn gửi gắm có lẽ vẫn vậy, đó là cảm giác được thần tượng nhìn thấy, dù khoảnh khắc ấy chỉ kéo dài vài giây.