Ma trận tin giả sau khi Mỹ công bố hồ sơ UFO

Chỉ vài ngày sau khi Mỹ công bố hàng loạt hồ sơ liên quan UFO/UAP, mạng xã hội nhanh chóng biến thành một 'hội nghị khoa học online', nơi tin tức thật - giả lẫn lộn đến mức nhiều người... phát hoảng.

Cơn sốt về người ngoài hành tinh bắt đầu lan rộng trên cõi mạng khi Chính phủ Mỹ tung ra 162 hồ sơ liên quan các hiện tượng dị thường trên không - UAP, trước đây thường gọi là UFO, vào ngày 8-5.

Theo thông tin từ Lầu Năm Góc, bộ hồ sơ gồm 120 tệp PDF, 28 video và 14 hình ảnh do FBI, NASA, Bộ Quốc phòng và Bộ Ngoại giao Mỹ lưu trữ suốt nhiều thập kỷ.

Có gì bên trong những hồ sơ UFO?

Trong số các hồ sơ công bố về UFO, các báo cáo nổi tiếng như vụ Roswell năm 1947, những đoạn phim vật thể lạ do máy bay quân sự ghi lại, cùng hàng loạt ghi chép từ các sứ mệnh Apollo... được quan tâm hơn cả.

Một số phi hành gia từng mô tả việc nhìn thấy nguồn sáng mạnh hoặc các vật thể bất thường ngoài không gian. Tuy nhiên điểm quan trọng nhất là vẫn chưa có bất kỳ bằng chứng rõ ràng nào xác nhận sự tồn tại của người ngoài Trái đất.

Chính cựu lãnh đạo cơ quan điều tra UAP thuộc Lầu Năm Góc Sean Kirkpatrick cũng nhận định hồ sơ mới "không có gì bất ngờ". Nhiều hình ảnh khá mờ, khó xác định bản chất. Chính phủ Mỹ cũng đính kèm cảnh báo rằng công chúng không nên tự xem đây là kết luận về sự sống ngoài hành tinh.

Nhưng mạng xã hội thì… không chờ được lâu như vậy.

Chỉ ít giờ sau khi các tài liệu được công bố, các bài đăng bắt đầu lan truyền với tốc độ "vượt ánh sáng". Có tài khoản khẳng định Mỹ đã hé lộ hai chủng loài ngoài hành tinh mang tên P47 và P52, kèm những bức ảnh sinh vật đầu to, mắt sâu đầy ám ảnh. Một số bài còn viết rằng đây là "người từ tương lai" đã tồn tại cùng nhân loại từ lâu.

Một bài đăng khác tiếp tục gây chú ý với dòng mô tả: "Chính quyền Mỹ vừa công bố video đầu tiên về người ngoài hành tinh". Kèm theo đó là đoạn clip mờ đen trắng với một hình dáng phát sáng đứng giữa khung hình.

Điểm chung của những nội dung này là đều đánh vào tâm lý tò mò, thích khám phá bí ẩn của công chúng. Tuy nhiên đối chiếu với tài liệu được công bố chính thức, không có hồ sơ nào xác nhận sự tồn tại của "P47", "P52" hay video "người ngoài hành tinh" như mạng xã hội lan truyền.

Nhiều hình ảnh đang được chia sẻ thực chất chỉ là ảnh minh họa, ảnh dựng lại theo mô tả nhân chứng hoặc hình tạo bằng AI. Một số video bị cắt khỏi ngữ cảnh gốc, thêm nhạc rùng rợn cùng các dòng chữ giật gân để tăng độ tin cậy.

Chỉ cần một đoạn clip nhiễu hạt cộng thêm caption kiểu "sự thật bị che giấu suốt 70 năm", mạng xã hội lập tức có thêm vài trăm nghìn lượt xem.

Điều thú vị là chính những hồ sơ UFO vốn đã đủ bí ẩn lại đang bị phủ thêm một lớp "sương mù tin giả" mới. Từ những báo cáo quân sự nghiêm túc, câu chuyện nhanh chóng bị biến thành "vũ trụ cinematic" đầy sinh vật mắt to đầu dài và các thuyết âm mưu xuyên thời gian.

Chris Rutkowski, tác giả nghiên cứu về UAP tại Canada, từng nhận xét các hồ sơ được công bố là một tập hợp "hỗn độn nhiều thứ". Có lẽ vì vậy mà khi bước vào "mê cung UFO", người xem càng dễ bị dẫn dắt bởi những nội dung giật gân hơn là các tài liệu khoa học khô khan.

Sau cùng, thứ được xác nhận rõ ràng nhất lúc này có lẽ không phải người ngoài hành tinh, mà là tốc độ lan truyền của tin giả trên mạng xã hội. Còn UFO có thật hay không, đến nay vẫn là dấu hỏi lớn. Nhưng ít nhất, nếu thấy một "sinh vật ngoài hành tinh" hiện lên quá rõ nét trên Facebook hay TikTok, có lẽ điều đầu tiên nên làm không phải là hoảng sợ… mà là kiểm tra xem ảnh đó có được tạo bằng AI hay không.