Làm phim lỗ rồi kêu cứu: Khán giả đi xem phim hay đi giải cứu?

Làm phim lỗ không lạ, nhưng lời than thở sau đó có nên không, đó vẫn là câu chuyện khiến điện ảnh Việt nhiều lần rơi vào thế khó xử.

Làm phim lỗ vốn dĩ là rủi ro nghề nghiệp. Điện ảnh là cuộc chơi tốn kém, mà đã là cuộc chơi thì có thắng có thua.

Nhưng thời gian gần đây, khi một số phim Việt thua lỗ, điều gây tranh luận không chỉ là chất lượng tác phẩm, mà còn là cách đạo diễn phản ứng sau thất bại.

Làm phim lỗ đã buồn, nhưng nếu "than" không khéo, câu chuyện có khi còn buồn hơn.

Làm phim lỗ và những lời than sau phòng vé

Từ đầu năm đến nay, không ít dự án phim Việt rơi vào cảnh doanh thu bết bát.

Có phim ra rạp vài tuần đã phải rút suất chiếu, có phim chỉ thu vài trăm triệu giữa thị trường cạnh tranh khốc liệt.

Khi làm phim lỗ, một số đạo diễn chọn cách lên tiếng như nói về truyền thông "bẩn", về suất chiếu bị giảm, về thị trường khắc nghiệt, về khán giả chưa quen gu mới…

Những chia sẻ ấy, nếu nhìn ở góc độ kinh tế, hoàn toàn dễ hiểu. Ai bỏ vài chục tỉ đồng, dốc tâm huyết làm phim mà không mong thành công? Nhưng vấn đề nằm ở chỗ khán giả nghĩ gì?

Thực tế phòng vé cho thấy một điều khá thẳng thắn rằng: Phim hay thì khán giả kéo ra rạp. Phim đủ hấp dẫn thì truyền miệng sẽ cứu phim. Còn nếu phim không chạm được cảm xúc số đông, mọi lời than cũng khó thay đổi kết quả.

Ngay cả những tên tuổi lớn cũng không miễn nhiễm với thất bại.

Đạo diễn - diễn viên Thu Trang từng thắng lớn với dự án đầu tay, nhưng đến phim thứ hai là Ai thương ai mến vẫn thua lỗ. Điều đáng chú ý là cách cô lên tiếng khi thừa nhận buồn, nhận trách nhiệm và coi đó là bài học. Cô cũng không đổ lỗi thị trường, không trách khán giả. Chính sự điềm tĩnh ấy lại khiến công chúng dành cho cô sự tôn trọng.

Ngược lại, khi lời than đi kèm cảm giác "kêu cứu", "giải cứu", hay nhấn mạnh chuyện "trắng tay", dư luận dễ chuyển từ đồng cảm sang… nghi ngại. Đi xem phim là giao dịch cảm xúc. Khán giả bỏ tiền để mua trải nghiệm, không phải để gánh rủi ro thay nhà sản xuất.

Được gì, mất gì?

Làm phim lỗ đã là một cú sốc. Nhưng than thở công khai sau đó có thể tạo ra hệ lụy dài hạn.

Điều đầu tiên là uy tín cá nhân. Điện ảnh là ngành vừa nghệ thuật vừa kinh doanh. Khi một đạo diễn công khai than nghèo, than lỗ, than bị chơi xấu… hình ảnh chuyên nghiệp phần nào bị ảnh hưởng. Nhà đầu tư tương lai sẽ tự hỏi: Nếu dự án sau không thành công, liệu mình có phải nghe một bài "tâm sự mỏng" nữa không?

Thứ hai là niềm tin của khán giả với phim Việt. Nếu mỗi lần làm phim lỗ lại xuất hiện câu chuyện "cứu phim", "giải cứu đạo diễn", công chúng có thể hình thành tâm lý dè chừng. Thay vì hào hứng ra rạp, họ chờ xem phản ứng trước rồi mới quyết định. Điện ảnh vốn đã khó, mất niềm tin còn khó gấp đôi.

Thứ ba là đánh lạc hướng vấn đề chuyên môn. Làm phim lỗ vì nhiều nguyên nhân: kịch bản chưa chặt, casting chưa đúng, marketing chưa hiệu quả, thời điểm phát hành không thuận lợi… Nếu câu chuyện chỉ xoay quanh việc "than" thì những bài học chuyên môn quan trọng lại bị bỏ qua.

Chia sẻ với Tuổi Trẻ Cười Online, đạo diễn - diễn viên Hoàng Mập kể anh từng lỗ nặng, phải bán nhà 10 tỉ vì phim điện ảnh Vali tình yêu (2017). Nhưng anh nói thẳng rằng đã làm là phải chịu, không nên đi than với ai. Câu nói nghe có chút "khùng khùng" của Hoàng Mập nhưng lại rất sòng phẳng. Thất bại là chuyện của nghề. Đã bước vào cuộc chơi thì phải chấp nhận luật chơi.

Ở góc độ truyền thông, than thở đôi khi còn phản tác dụng. Khán giả trẻ ngày nay rất nhạy cảm với chiêu trò. Nếu trước đó marketing rầm rộ, tặng quà, kêu gọi, mà sau đó lại than "chỉ còn vài chục triệu trong túi" thì cảm giác không còn là chân thành, mà dễ bị hiểu là… chiến lược.

Làm phim lỗ không đáng sợ, thái độ sau thất bại mới đáng nói

Trước hết, thừa nhận thất bại một cách chuyên nghiệp. Đạo diễn Hoàng Nam khi đối diện doanh thu thấp của Thế hệ kỳ tích (2025) đã gọi đó là "cú ngã đau" và xem là bài học xương máu. Cách gọi tên thất bại rõ ràng, không vòng vo, cho thấy ít nhất người trong cuộc hiểu vấn đề nằm ở đâu: Sản phẩm chưa đủ thuyết phục.

Tập trung vào chất lượng thay vì giải thích. Phim điện ảnh cuối cùng vẫn là câu chuyện, cảm xúc, nhân vật. Không có chiến dịch marketing nào cứu nổi một kịch bản rời rạc. Và cũng không có lời than nào khiến khán giả yêu lại một bộ phim họ không thích.

Làm phim lỗ đôi khi không chỉ do nghệ thuật, mà còn do bài toán quảng bá - phát hành, tệp khán giả mục tiêu. Điện ảnh không thể chỉ dựa vào đam mê. Nó cần quản trị rủi ro, giống bất kỳ ngành kinh doanh nào.

Cuối cùng, giữ tâm thế tri ân khán giả. Khán giả không nợ ai điều gì. Họ có quyền thích hoặc không thích. Nếu xem điện ảnh là cuộc đối thoại, thì sau mỗi lần làm phim lỗ, đạo diễn nên lắng nghe nhiều hơn là giải thích.

Trong lịch sử điện ảnh thế giới, rất nhiều đạo diễn lớn từng thất bại trước khi thành công. Nhưng làm phim lỗ rồi "than" thiếu chừng mực lại có thể khiến con đường quay lại rạp dài hơn.

Điện ảnh Việt đang ở giai đoạn nhiều cơ hội lẫn thách thức. Muốn khán giả quay lại rạp, điều họ cần không phải những lời kêu cứu, mà là những bộ phim đủ tốt để họ tự nguyện mua vé.

Còn với đạo diễn, có lẽ quy tắc đơn giản nhất vẫn là: Thắng thì chia vui, thua thì rút kinh nghiệm. Còn than sao cho không lỗ thêm niềm tin với khán giả mới là chuyện khó.