Hết thời phim kinh dị Việt giật gân, lạm dụng hù dọa?

Sau công văn cảnh báo từ Cục Điện ảnh, các nhà làm phim kinh dị Việt bắt đầu thấm thía bài học muộn màng: âm thanh to và hình ảnh dị hợm đã không còn đủ sức che đậy những kịch bản rỗng tuếch.

Cú "tuýt còi" kịp thời của cơ quan quản lý trước tình trạng lạm dụng yếu tố bạo lực và giật gân vô tội vạ, đang đẩy dòng phim kinh dị Việt vào một cuộc sát hạch gắt gao. Đã qua rồi cái thời cứ mang yếu tố tâm linh, ma quỷ ra dọa dẫm là mặc nhiên đút túi tiền tỉ từ sự tò mò dễ dãi của công chúng.

Máy in tiền tỉ lung lay trước "lệnh phanh" từ cơ quan quản lý

Nhìn lại chặng đường từ năm 2024 đến nay, rạp Việt chứng kiến sự bùng nổ vô tiền khoáng hậu với ít nhất 25 dự án phim kinh dị Việt ra rạp.

Thể loại này từng được xem là "gà đẻ trứng vàng" cho các nhà đầu tư, nhờ khả năng thu hồi vốn nhanh và tạo lợi nhuận đột biến.

Điển hình như dịp lễ 30-4 và 1-5 vừa qua, bộ đôi Phí phông và Heo năm móng liên tục làm mưa làm gió phòng vé và dễ dàng thu về hàng trăm tỉ đồng.

Gần đây nhất, tác phẩm Lầu chú Hỏa chỉ tốn khoảng 10 tỉ đồng chi phí sản xuất, nhưng nhẹ nhàng đút túi tới 71 tỉ đồng, vượt xa ngưỡng hòa vốn thông thường.

Bữa tiệc doanh thu béo bở này vừa bị giội gáo nước lạnh bởi văn bản chấn chỉnh từ Cục Điện ảnh. Việc cơ quan chức năng nhấn mạnh yêu cầu nâng cao chất lượng nghệ thuật, ngôn ngữ điện ảnh và giá trị nhân văn đã bộc lộ sự mất cân bằng nghiêm trọng của thị trường.

Các nhà sản xuất thừa hiểu khán giả có xu hướng chọn xem phim tình cảm, hài hước tại nhà qua các nền tảng trực tuyến, nên họ liên tục đổ nguồn lực vào dòng phim cảm giác mạnh tại rạp để tìm kiếm lợi nhuận nhanh chóng.

Hệ quả của sự "độc canh" này là khi phim kinh dị chiếm trọn phòng vé, các dòng phim Việt thuộc thể loại khác hoàn toàn bị bóp nghẹt, không có cửa tiếp cận khán giả.

Minh chứng rõ nhất thời gian qua là những tác phẩm không thuộc dòng phim kinh dị như Ốc mượn hồn đạt doanh thu 16 tỉ đồng rồi tắt lịm vì không bán được vé. Hay đáng buồn hơn là Mesdames Thanh Sắc của Thanh Hằng đang ngậm ngùi đối diện nguy cơ lỗ nặng khi mới thu về 14 tỉ đồng, cách quá xa cột mốc hòa vốn tối thiểu ước tính lên tới 60 tỉ đồng.

Khán giả hết sợ ma vì bận... nhặt sạn kịch bản của phim kinh dị Việt

Thực tế dù vẫn đang ôm tiền tỉ từ phòng vé, dòng phim kinh dị Việt không hề bình yên mà đang đối mặt với một cuộc khủng hoảng âm thầm: sự cạn kiệt kiên nhẫn từ phía người xem.

Thay vì được thưởng thức một tác phẩm điện ảnh có chiều sâu, công chúng liên tục bị thử thách bởi công thức làm phim lười biếng: lạm dụng các cảnh bạo lực ghê rợn, chắp vá những mớ âm thanh đùng đoàng (jump scare) để ép khán giả phải giật mình.

Ranh giới giữa sự sợ hãi mang tính nghệ thuật và sự phản cảm câu khách rẻ tiền đang bị xóa nhòa do áp lực cạnh tranh phòng vé.

Trong khi điện ảnh quốc tế liên tục thay đổi để tìm kiếm sự mới mẻ, các nhà làm phim kinh dị trong nước vẫn luẩn quẩn trong những lối mòn cũ kỹ như oan hồn báo oán, lời nguyền, nghiệp báo hoặc bí mật gia tộc lỗi thời. Đáng nói hơn, khâu xây dựng tâm lý nhân vật và kịch bản lại vô cùng yếu kém.

Trên các diễn đàn điện ảnh, công chúng thẳng thắn phản hồi rằng họ không hề sợ hãi các thế lực siêu nhiên trên màn ảnh, mà thực sự khiếp vía trước tư duy của biên kịch.

Những lời thoại ngô nghê, thiếu tự nhiên cùng chuỗi hành động phi logic của các nhân vật làm người xem mất sạch niềm tin vào cốt truyện trước khi kịp cảm nhận sự rùng rợn. Nhiều khán giả thừa nhận họ có cảm giác tư duy của mình đang bị coi thường bởi những màn cố tạo "đờ-ra-ma" một cách khiên cưỡng và phi lý.

Lối thoát nào để cứu lấy một dòng phim đầy tiềm năng?

Sự can thiệp bằng văn bản của Cục Điện ảnh không nhằm mục đích hạn chế thể loại này, mà là hồi chuông cảnh tỉnh cần thiết để các nhà làm nghề nghiêm túc nhìn lại định hướng sáng tạo.

Kinh dị vẫn là mảnh đất giàu tiềm năng của điện ảnh nước nhà nhờ chi phí đầu tư hợp lý và lượng khán giả trung thành cực lớn.

Việt Nam sở hữu lợi thế từ kho tàng truyền thuyết dân gian, tín ngưỡng bản địa và ký ức cộng đồng vô cùng phong phú. Nhưng những chất liệu thượng hạng này chỉ phát huy hiệu quả khi được nghiên cứu bài bản, đặt trong một cấu trúc kịch bản chặt chẽ, thay vì chỉ là những lát cắt chắp vá phục vụ cho các cảnh hù dọa vô nghĩa.

Những cảnh bạo lực hay ghê rợn chỉ có thể chấp nhận được nếu chúng phục vụ cho việc khắc họa nhân vật hoặc thúc đẩy diễn biến cốt truyện một cách hợp lý.

Một bộ phim chỉ phụ thuộc vào thủ pháp kích thích thị giác mà buông lỏng chiều sâu câu chuyện sẽ phải đối mặt với làn sóng đào thải khốc liệt từ thị trường.

Muốn tồn tại bền vững, các nhà sản xuất buộc phải từ bỏ tư duy làm phim giật gân dễ dãi, tập trung nâng cao chất lượng kịch bản và ngôn ngữ điện ảnh.

Nỗi sợ hãi đích thực phải luôn gắn liền với một thông điệp rõ ràng và gợi mở những suy ngẫm về con người, chứ không thể mãi dừng lại ở việc hù dọa cơ học vô hồn.