Nước mắt từ đâu ra?

Chúng đi ra từ các tuyến lệ. Nói kỹ hơn là các tuyến này lấy nước từ trong những mạch máu của chúng ta. Vì thế thành phần của nó không chỉ có nước mà có cả muối (chảy xuống miệng ta thấy mặn), có protein, có chất mỡ mà cụ thể là meibum (trong meibum có oleanmide là loại mỡ trước đây chỉ thấy trong hệ thần kinh làm nhiệm vụ điều khiển giấc ngủ). 

Ngoài ra nước mắt còn chứa những chất có tác dụng chống nhiễm trùng. Nếu bạn không dùng tay hay đưa vật bẩn vào mắt hoặc bị lây nhiễm siêu vi gây đau mắt thì mắt của chúng ta là một nơi vô cùng sạch vì có sẵn những yếu tố bảo vệ. 

Lấy một giọt nước mắt và nghiên cứu bằng kỹ thuật đặc biệt sẽ thấy chúng dàn trên giác mạc 3 lớp: Lớp nước ở giữa, lớp mỡ bao trong ngoài. Nhờ lớp mỡ mà nước bốc hơi chậm nên mắt long lanh. Người già lớp nước nhiều nhưng mỡ ít nên mắt không còn long lanh sáng như hồi trẻ và bị mắc chứng khô mắt.

Em bé khóc là có chuyện

Trẻ vừa ra đời đã biết khóc, khóc là động tác hô hấp đầu tiên làm cho hai buồng phổi nở to, các phế nang (túi đựng khí) căng ra tối đa. Tuy nhiên trẻ lọt lòng mẹ khóc chưa có nước mắt vì các tuyến lệ chưa hoạt động. 3 đến 10 tuần sau chúng khóc mới có nước mắt. 

Nhờ tiếng khóc bà mẹ biết con đói (con khóc mẹ mới cho bú) hay sức khoẻ bé có vấn đề. Những đứa trẻ bụ bẫm khóc giẫy lên từng hồi, coi chừng bị bệnh lồng ruột (khúc ruột trên chui tọt vào khúc ruột dưới gây tắc ruột). Trẻ có thể khóc khi bị táo bón, một số trẻ sinh khó có chấn thương ở não khi dùng forceps thường hay khóc (khóc dạ đề).

Xem nước mắt biết tâm trạng

Bình thường nước mắt tráng một lớp trên giác mạc giống như động tác rửa mắt. Bạn sẽ không cảm nhận thấy điều này cho đến khi một hạt bụi bé tí rơi vào mắt. Bạn chớp mắt liên tục và nhờ nước mắt mà hạt bụi bị đẩy dần vào khoé mắt, chỉ cần một khăn giấy sạch chùi một phát là bạn lôi cổ hạt bụi đáng ghét kia ra ngoài. Cẩn thận hơn thì bạn nhúng mắt vào một tô nước sạch, chớp vài cái là bụi rơi ra. Ngay khi bạn nhắm mắt ngủ thì nước mắt vẫn làm nhiệm vụ rửa giác mạc cho bạn.

Vậy khóc liệu có ích gì không? Có. Bạn đau đớn khi mất người thân, nước mắt chảy ra rất nhiều, đồng thời hệ thần kinh giải phóng ra hormon giảm đau, an thần. Chúng ta thấy đa số khóc rồi ngủ là vì vậy. 

Một nhiếp ảnh gia người Mỹ tên là  Rose-Lynn Fisher dùng một máy ảnh gắn với kính hiển vi còn cho chúng ta thấy giọt nước mắt thể hiện các cung bậc tình cảm khác hẳn nhau. Giọt nước mắt của sự vui mừng, đoàn tụ khác hẳn giọt nước mắt buồn đau, tan vỡ và hình ảnh của giọt nước mắt niềm tin, hy vọng cũng khác. Xem cấu trúc của nước mắt có thể biết chủ nhân đang vui, buồn, cô đơn hay hy vọng.

Xắt hành gây chảy nước mắt

Bạn cầm củ hành, chả sao cả. Nhưng khi bạn xắt hành, một chất hoá học trong nó sẽ giải phóng ra không khí. Khí này kết hợp với các amino acid trong hành tạo ra acid sulfuric tác động vào mắt (bạn thấy cay mắt là vì vậy). Để giải quyết “kẻ lạ gây rối” này các tuyến lệ phải tăng cường hoạt động tiết ra thật nhiều nước mắt nhằm loại bỏ kẻ lạ này.

Vì sao khóc mi mắt lại sưng?

Là bởi vì khi bạn khóc các mạch máu ở mắt phải căng phồng lên, dồn một lượng máu lớn về nơi đây để “lọc” ra nước mắt khiến mí sưng, kết mạc cũng đỏ. Cách tốt nhất chống sưng là… ngưng khóc và đắp đá lạnh hay dưa leo lạnh. Mạch máu nơi đây bị lạnh sẽ co lại và… không ai biết là bạn đã “mít ướt”.