Khi nhân loại đang quen dần với việc từ bỏ ước mơ trên, thì bất ngờ tia lạc quan lại le lói lần nữa từ những tín hiệu mắt tròn mắt dẹt ở Nhật Bản, châu Phi, thậm chí từ... tân binh Omicron.

Nhiều phen “quất ngựa truy phong”

Trước tiên, không chờ sung rụng, hành trình gian lao mà anh dũng của chúng ta đã từng đôi ba bận được “trời đãi”, gần nhất với màn ra đi không kèn trống của SARS 2002. Trong niềm hoan hỉ mong manh, cùng bàn liệu có cửa nào cho một lần “quất ngựa truy phong” nữa với COVID-19 không?

Sểnh ra là đột biến!

Đại dịch biến mất thì không lạ, nhưng đang thắng như chẻ tre mà tự dưng xếp giáo mới lạ! Có vô số cách quy hàng, nhưng đường cùng hàng đầu mà virus hay mắc, đó là dính phải đột biến lỗi. Đột biến là sao chép lỗi của virus, hòa cả làng, có lợi hay sinh hại đủ cả. Đột biến có lợi, tựu trung phò rập virus ở 3 khoản: lây nhiễm, độc lực và tránh thoát miễn dịch.

Virus RNA sểnh ra là đột biến, chết nỗi lại không có cơ chế hiệu đính, bởi thế virus RNA được xếp dạng đa dạng, nhiều chuyện bậc nhất về di truyền. Riêng SARS-CoV-2 phá lệ có riêng app biên tập, nên được xem là chủng đột biến vừa phải, sòn sòn 2 đột biến/tháng, chậm 4 lần so với cúm mùa.

Chưa sang sông đã đục thủng thuyền

Vấn đề ở chỗ lợi điểm này lại là cơ nguy đẩy virus RNA vào thế diệt thân. Đột biến, như đã nói, xoay quanh lây lan, độc lực và né đòn; trong đó chẳng hạn, quá tay khoản độc lực, virus sẽ phạm vào lỗi chí mạng là giết vật chủ quá nhanh. Chưa sang sông đã... trấn nước lái đò, thì tiêu! Dịch SARS 2002, một phần vì “hiếu sát”, tử vong lên đến 1/5, nên yểu mệnh.

Tuyệt chủng vì... ôm đồm

Một cơn cớ khác (lý do Omicron được nhắc) đó là virus tự diệt vì... ôm đồm. Đột biến hiếm khi ăn mảnh, mà thường tương tác với các đột biến khác. Ngập trong đống đột biến và cố sửa chữa chúng, có thể khiến virus đâm đầu vào bức tường tiến hóa, ngõ cụt tuyệt chủng. Nôm na, như một bài thơ mắc quá nhiều lỗi chính tả, đầy vết tẩy xóa của một nhà thơ hay chữ, sính chữ thành ra ngộ độc chữ!

“Thần phong” Nhật Bản có lan rộng?

Lý thuyết vậy, câu hỏi là bao nhiêu cơ may SARS-CoV-2 tự chọn cách chết cho mình như thế? Như đã nhắc, kỳ vọng đang hướng về đất nước mặt trời mọc, nơi được ví đang xảy ra trận “kamikaze” với số ca nhiễm đột ngột tụt thẳng đứng, một cách không hiểu nổi. Ngoài các lý giải về độ phủ vắc xin, truyền thống sạch sẽ, kỷ luật 5K người bản xứ, người ta còn gắng sáng tỏ lợi điểm về gene, có tên là nsp 14, một enzyme hiệu đính lỗi sao chép cho COVID-19. Thực hư chưa quyết, nhưng nếu đúng, phước phần nsp 14 khó nhân rộng toàn thế giới.

Chòm sao Omicron

Lại nói về Omicron, quý tử COVID-19 mới còn đỏ hỏn đã dọa xanh mặt thiên hạ, cũng đang vướng vào thuyết âm mưu “có biết đâu niềm vui đã nằm trong thiên tai”. Omicron, được ví sở hữu một “chòm sao” với 50 đột biến, toàn máu mặt, riêng khoản protein S đã hơn 30 nháy (N501Y, K417N, N440K, G446S...).

Đang tập trung coi giò coi cẳng, nhưng Omicron chắc suất cho mọi đối thủ ngửi khói khoản lây nhiễm, còn lại cơ bản là nhẹ, đặc biệt gây bệnh nặng. Omicron, bởi vậy, tưởng sét giữa trời quang, lại đang được ướm lời là dấu hiệu hết hơi của đại dịch, bởi bầu đoàn đang đi đúng đường thích nghi với vật chủ: tăng lây nhiễm nhưng hạ độc lực.

Khôi hài thì người ta hy vọng SARS-CoV-2 xử sự như một nhà bán smartphone, ra sản phẩm đủ bền để quyến rũ khách hàng, nhưng không quá bền để thúc giục họ bỏ cũ mua mới.

Đây cũng là quỹ đạo mà người ta hy vọng đại dịch, dấn thêm một bước nữa, đó là tự biến mất.

Bình minh sẽ đến, nhưng đêm còn dài

Kết, hy vọng đại dịch không mời mà biến, là có chứ không phải không. Kịch bản một sáng thức dậy, người ta ngơ ngác “zero COVID-19” mười năm tình cũ cũng bất thần quay lại với quốc gia mình không tốn mũi tên hòn đạn, vẫn có cơ khả thi. Có điều, nhưng nhiều nhắn nhủ, còn sớm để nghĩ tới thiên đường. Thay vào đó, khiêm tốn hơn nên nhìn về thần phong Nhật Bản, hay dãy ngân hà Omicron, như tín hiệu rõ nét hơn về con đường đặc hữu của đại dịch.

Có vẻ nhân loại đang mong thắng, không phải nhờ giỏi, mà là chờ nội bộ địch xào xáo, nồi da xáo thịt càng tốt. Kiểu gì, thì việc phải làm, cả với Omicron, vẫn là “mau với chứ, vội vàng lên với chứ” với độ phủ vắc xin như thuở nào.