'Bé trai meme' bất ngờ liên quan một vụ kiện

Bức ảnh meme 'Success Kid' bất ngờ xuất hiện trong vụ kiện bản quyền tại Mỹ liên quan đến chiến dịch tranh cử của Steve King. Cậu bé nay 20 tuổi, mẹ được bồi thường 750 USD.

Nếu từng dùng ảnh em bé nắm chặt tay để ăn mừng một kỳ thi qua môn hay săn được món đồ giá hời, có thể bạn đã gặp Sammy Griner. Gương mặt cậu bé với biểu cảm đầy quyết tâm từng trở thành meme "Success Kid", được chia sẻ rộng rãi trên Internet.

Năm 2020, bức ảnh ấy từng xuất hiện trong chiến dịch tranh cử của cựu nghị sĩ Mỹ Steve King, được chỉnh sửa để đặt trước tòa nhà Quốc hội và kèm lời kêu gọi quyên góp. Đáng chú ý, việc sử dụng hình ảnh không được chủ sở hữu cho phép này đã dẫn đến một vụ kiện kéo dài nhiều năm.

Người khởi kiện là mẹ của Sammy - Laney Griner, vốn là chủ sở hữu bản quyền bức ảnh.

Từ bức ảnh 'bé trai meme' đến vụ kiện bản quyền

Laney chụp bức ảnh năm 2007, khi Sammy mới 11 tháng tuổi, trong chuyến đi biển ở Florida, Mỹ.

Ngày hôm đó, cậu bé mặc áo trắng xanh lá, nắm chặt một nắm cát trong tay, môi mím lại và nhìn thẳng vào ống kính. Khoảnh khắc đời thường ấy nhanh chóng lan truyền trên mạng, trở thành hình ảnh quen thuộc mỗi khi người dùng muốn ăn mừng một chiến thắng.

Năm 2012, Laney đăng ký bản quyền bức ảnh và cấp phép cho nhiều doanh nghiệp sử dụng trong quảng cáo. Tuy nhiên, chiến dịch tranh cử của Steve King đã không xin phép trước khi đăng phiên bản chế của meme lên website và các tài khoản mạng xã hội vào năm 2020, kèm lời kêu gọi ủng hộ tài chính.

Laney khởi kiện, cho rằng chiến dịch đã sử dụng trái phép hình ảnh có bản quyền. Năm 2023, bồi thẩm đoàn xác định ủy ban vận động tranh cử của Steve King vi phạm bản quyền và yêu cầu bồi thường 750 USD cho Laney Griner.

Tháng 6-2024, Tòa phúc thẩm liên bang khu vực 8 giữ nguyên phán quyết. Đến ngày 21-1-2025, Tòa án tối cao Mỹ từ chối xem xét đơn kháng cáo của phía chiến dịch tranh cử.

Vụ việc cũng nhắc lại một điểm dễ bị bỏ qua trong văn hóa meme, khi hình ảnh có thể được chia sẻ, chế lại vô số lần trên mạng, nhưng điều đó không đồng nghĩa ai cũng được quyền sử dụng cho mục đích thương mại hoặc vận động chính trị.

Cậu bé năm nào giờ đã 20 tuổi

Trong khi bức ảnh vẫn xuất hiện trên Internet, Sammy hiện đã trưởng thành, tròn 20 tuổi vào tháng 9 vừa qua.

Những hình ảnh được mẹ chia sẻ trong các dịp sinh nhật cho thấy Sammy hiện có mái tóc nâu dài, gợn sóng, khác hẳn diện mạo em bé trong bức ảnh năm xưa. Dù vậy, gương mặt quen thuộc vẫn khiến nhiều người nhận ra cậu khi đặt cạnh meme nổi tiếng.

Bức ảnh còn mang ý nghĩa đặc biệt với gia đình Griner. Năm 2015, cha Sammy, Justin Griner, cần ghép thận sau nhiều năm chạy thận nhân tạo. Gia đình mở chiến dịch gây quỹ trực tuyến để trang trải chi phí điều trị.

Theo CBS News, chiến dịch nhận được hơn 100.000 USD (hơn 26 tỉ đồng) chỉ trong vài ngày nhờ sự hưởng ứng của cộng đồng mạng. Rất may mắn, Justin sau đó được ghép thận thành công.

Từ khoảnh khắc vui chơi trên bãi biển, bức ảnh đã đưa Sammy trở thành hiện tượng mạng, giúp gia đình kêu gọi hỗ trợ khi gặp khó khăn, rồi xuất hiện trong một tranh chấp bản quyền nhiều năm sau đó. Cậu bé trong meme nay đã 20 tuổi, nhưng hình ảnh nắm chặt tay ngày nào vẫn tiếp tục được dùng để ăn mừng những chiến thắng trên Internet.