Bà nội đòi con trai trả 1,3 tỉ đồng tiền trông cháu trong 15 năm

Sau 15 năm trông cháu, một phụ nữ ở Thượng Hải kiện con trai, yêu cầu bồi hoàn hơn 360.000 nhân dân tệ, làm dấy lên tranh luận về việc ông bà có nên được trả công khi chăm sóc cháu mình.

Sau 15 năm gần như một mình chăm sóc cháu gái, một phụ nữ ở Thượng Hải, Trung Quốc, đã đưa chính con trai mình ra tòa, yêu cầu thanh toán hơn 360.000 nhân dân tệ (khoảng 1,3 tỉ đồng) cho chi phí chăm sóc đứa trẻ.

Theo Xinmin Evening News, vụ việc được một tòa án ở Thượng Hải công bố hồi tháng 4, liên quan đến bà Xu, ngoài 60 tuổi, và con trai họ Liang. Sau khi ly hôn, bà Xu sống cùng con trai. Đến năm 2014, khi Liang cũng ly hôn khi con gái mới 4 tuổi, bà Xu trở thành người gánh phần lớn việc nuôi dưỡng đứa trẻ.

Trong nhiều năm, bà Xu không chỉ chăm sóc cháu mà còn chi trả các khoản sinh hoạt, y tế và học hành. Mọi chuyện thay đổi khi Liang tái hôn rồi chuyển ra ngoài sống cùng vợ mới, để con gái tiếp tục ở với bà nội.

Đến khi không còn đủ khả năng gánh áp lực tài chính, bà Xu quyết định đòi con trai bồi hoàn tiền chăm cháu. Bà cho rằng con trai thiếu trách nhiệm với gia đình và chưa hoàn thành nghĩa vụ của một người cha.

Phía Liang cho rằng mình vẫn cố gắng chu cấp cho con trong khả năng có thể, nhưng thời điểm đó thu nhập của anh chỉ khoảng 3.000 nhân dân tệ (hơn 11 triệu đồng) mỗi tháng.

Khi ông bà không còn muốn 'trông cháu miễn phí'

Vụ kiện không phải trường hợp duy nhất tại Trung Quốc. Một tòa án ở Bắc Kinh từng công bố vụ ông bà chăm sóc cháu gái từ khi đứa trẻ mới 1 tuổi rồi kiện con trai và con dâu, yêu cầu thanh toán 320.000 nhân dân tệ (khoảng 1,2 tỉ đồng) tiền chăm sóc.

Một trường hợp khác cho thấy mặt trái của việc ông bà trở thành người chăm cháu chính. Tháng 8, một phụ nữ 59 tuổi ở tỉnh Hồ Nam được chẩn đoán mắc chứng lo âu sau khi giảm 20kg trong sáu tháng hỗ trợ con trai chăm con.

Những câu chuyện này khiến khái niệm "phí trông cháu" trở thành đề tài tranh luận tại Trung Quốc: Chăm sóc cháu mình là nghĩa vụ tự nhiên của ông bà hay thực chất là một dạng lao động không được trả công?

Trong các gia đình Trung Quốc truyền thống, việc nhiều thế hệ hỗ trợ lẫn nhau từ lâu được xem là điều tự nhiên. Nhưng đô thị hóa và thay đổi lối sống đang làm mô hình này biến đổi.

Tại các vùng nông thôn, nhiều cha mẹ rời quê lên thành phố làm việc, khiến ông bà trở thành người chăm sóc chính cho những đứa trẻ ở lại. Ở đô thị, các gia đình có cả vợ lẫn chồng đi làm cùng với việc thiếu dịch vụ trông trẻ phù hợp cũng khiến ông bà thường xuyên phải "vào ca".

Theo Zhang Liyong, một học giả về công tác xã hội ở tỉnh Hồ Bắc nhận định, việc chăm cháu nên được nhìn nhận như một dạng lao động được trả công, thay vì chỉ là sự hy sinh tự nguyện của người lớn tuổi.

Ông cho rằng sự hỗ trợ giữa các thành viên trong gia đình có thể được thực hiện dưới nhiều hình thức, chẳng hạn chia sẻ chi phí sinh hoạt và tăng cường trao đổi thẳng thắn. Đồng thời, xã hội cũng cần mở rộng các dịch vụ chăm sóc trẻ em công cộng.

Các chuyên gia pháp lý cũng nhấn mạnh tranh chấp về "phí trông cháu" không nhằm biến quan hệ gia đình thành một giao dịch thương mại. Vấn đề cốt lõi là xác định rõ trách nhiệm giữa các thế hệ.

Luật sư Liu Gui'e của Công ty luật Shentong Thượng Hải cho biết cha mẹ vẫn là những người chịu trách nhiệm chính trong việc nuôi dưỡng con cái. Ông bà chỉ nên đảm nhận vai trò này khi cha mẹ không thể thực hiện nghĩa vụ chăm sóc.

Trên mạng xã hội Trung Quốc, một số ý kiến cho rằng những vụ kiện như vậy còn phơi bày một vấn đề lớn hơn, khi hệ thống chăm sóc trẻ em chưa đủ để giảm gánh nặng đang dồn lên vai người cao tuổi.

Nếu muốn khuyến khích các gia đình sinh thêm con, theo một ý kiến được đăng tải trên mạng, điều cần thiết không chỉ là lời kêu gọi mà còn là hệ thống chăm sóc trẻ tốt hơn, dịch vụ dễ tiếp cận và chính sách hỗ trợ phù hợp.