Ba kiệt tác 'thầm lặng' của Studio Ghibli

Những tác phẩm từng đứng ngoài "vùng sáng" của văn hóa đại chúng, nhưng lại đủ sức ở lại rất lâu trong ký ức người xem của Studio Ghibli.

Không có lâu đài bay, không sinh vật huyền bí hay những chuyến phiêu lưu rực rỡ sắc màu, ba bộ phim dưới đây đại diện cho một "gương mặt" khác của Studio Ghibli - trầm lắng hơn, gai góc hơn và dành cho người trưởng thành.

Ba kiệt tác 'thầm lặng' của Studio Ghibli

1. The Tale of the Princess Kaguya (2013):

Phát hành năm 2013, The Tale of the Princess Kaguya là tác phẩm cuối cùng do Isao Takahata trực tiếp đạo diễn - một dấu mốc quan trọng trong lịch sử Studio Ghibli. Bộ phim cũng được ghi nhận là dự án dài hơi và tham vọng bậc nhất của Takahata.

Dựa trên truyền thuyết dân gian Nhật Bản The Tale of the Bamboo Cutter, phim kể về Kaguya - cô gái được tìm thấy trong thân tre, lớn lên giữa sự yêu thương của cha mẹ nuôi nhưng dần bị cuốn vào vòng xoáy lễ nghi, kỳ vọng và ràng buộc của xã hội thượng lưu.

Câu chuyện quen thuộc được kể lại bằng ngôn ngữ điện ảnh hoàn toàn khác: nét vẽ phóng khoáng, đứt gãy, mang hơi thở của tranh thủy mặc và ký họa tay.

Chính phong cách hình ảnh ấy khiến Kaguya trở nên mong manh đến mức tưởng như chỉ cần một cơn gió nhẹ cũng có thể làm tan biến. Nhưng ẩn dưới vẻ đẹp mong manh đó là một bi kịch rất đời: khi con người buộc phải từ bỏ tự do để trở thành điều mà xã hội cho là "đúng đắn".

Bộ phim không tìm cách làm hài lòng số đông. Trái lại, cái kết lặng lẽ và đau đáu của Kaguya thường khiến người xem rơi vào trạng thái trống rỗng rất lâu sau khi màn hình khép lại.

Không ồn ào, không bi lụy, The Tale of the Princess Kaguya giống như một lời tạm biệt - nhẹ nhàng nhưng dứt khoát - của Takahata với điện ảnh và với chính triết lý nhân sinh mà ông theo đuổi suốt đời.

2. Porco Rosso (1992):

Ra mắt năm 1992, Porco Rosso do Hayao Miyazaki đạo diễn thường bị xếp vào nhóm "ít được nhắc đến" trong gia tài đồ sộ của Studio Ghibli. Tuy nhiên đằng sau lớp vỏ phiêu lưu trên không trung là một tác phẩm mang chiều sâu chính trị và hiện sinh hiếm thấy.

Nhân vật chính Marco Pagot là một cựu phi công tiêm kích thời Thế chiến I, sống lang bạt trong bối cảnh châu Âu đang ở giữa hai cuộc chiến.

Mang lời nguyền biến thành heo, Marco chọn cuộc sống cô độc trên bầu trời Địa Trung Hải, săn lùng không tặc và tránh xa xã hội thực tại.

Porco Rosso không phải bộ phim dễ xem theo nghĩa giải trí thuần túy. Nhịp phim chậm, nhiều khoảng lặng, và nhân vật chính là một người đàn ông trung niên mang đầy vết thương tinh thần.

Nhưng chính điều đó đã khiến bộ phim trở thành một trong những tác phẩm "già" nhất, sâu nhất của Miyazaki - nơi chủ nghĩa lãng mạn va chạm trực diện với hiện thực lịch sử.

3. Only Yesterday (1991): Hành trình trở về với chính mình

Công chiếu năm 1991, Only Yesterday là một trong những bộ phim hiện thực nhất từng được Studio Ghibli sản xuất. Không phép thuật, không siêu nhiên, bộ phim theo chân Taeko Okajima - một phụ nữ 27 tuổi sống ở Tokyo - trong chuyến về thăm vùng nông thôn nơi cô từng gắn bó thời thơ ấu.

Đan xen giữa hiện tại và những hồi ức tuổi thơ, Only Yesterday không kể một câu chuyện lớn lao. Thay vào đó, phim tập trung vào những chi tiết nhỏ: một bài toán khó thời tiểu học, mùi lúa chín, cảm giác lạc lõng giữa tập thể.

Những mảnh ký ức tưởng chừng vụn vặt ấy lại dần hé lộ câu hỏi cốt lõi mà Taeko - và rất nhiều người trưởng thành - phải đối diện: ta đã đánh mất điều gì trên hành trình trở thành "người lớn đúng nghĩa"?

Với nhịp phim chậm rãi và cách kể chuyện tiết chế, Only Yesterday mang đến cảm giác chân thực đến mức có lúc ngột ngạt.

Nhưng chính sự chân thực đó lại tạo nên sức mạnh chữa lành đặc biệt. Bộ phim không đưa ra câu trả lời rõ ràng, mà chỉ nhẹ nhàng gợi mở rằng: đôi khi, để bước tiếp, con người cần dũng cảm nhìn lại quá khứ của chính mình.

Ba bộ phim, ba sắc thái khác nhau, nhưng cùng chia sẻ một điểm chung: chúng đại diện cho phần "lặng thầm" nhất trong di sản của Studio Ghibli. Không hướng đến trẻ em, không tìm cách chiều lòng thị hiếu số đông, những tác phẩm này kiên nhẫn đào sâu vào ký ức, nỗi cô đơn và những lựa chọn không hoàn hảo của con người.

Trong một thời đại mà điện ảnh đang ngày càng phát triển, có lẽ chính sự im lặng ấy mới là điều khiến The Tale of the Princess Kaguya, Porco Rosso và Only Yesterday trở nên đáng nhớ - như những khoảng lặng cần thiết để người xem kịp lắng nghe chính mình.