Only Yesterday: Kiệt tác hoạt hình chữa lành của Studio Ghibli

Only Yesterday là một bộ phim hoạt hình bị lãng quên của Studio Ghibli với hành trình chữa lành 'đứa trẻ bên trong' mỗi người trưởng thành.

Không có sinh vật kỳ ảo hay những chuyến phiêu lưu siêu thực thường thấy trong các tác phẩm của Studio Ghibli, Only Yesterday của đạo diễn Isao Takahata chọn một con đường khó hơn: Lắng nghe ký ức.

Bộ phim là tấm gương dịu dàng nhưng sắc sảo, phản chiếu những ước mơ bị bỏ quên, những lựa chọn dang dở mà hầu như người trưởng thành nào cũng từng đối diện.

Một bộ phim Ghibli không dành cho trẻ em

Khi nhắc đến Studio Ghibli, công chúng thường nhớ đến thế giới huyền ảo của Hayao Miyazaki. Nhưng song song với đó, Ghibli còn sở hữu một "viên ngọc trầm" - tĩnh lặng, đời thường và đầy sức nặng cảm xúc, đó chính là Only Yesterday (1991).

Được đạo diễn bởi Isao Takahata, bộ phim không kể chuyện bằng phép màu hay những sinh vật dễ thương. Thay vào đó, Only Yesterday giống như một bức thư gửi riêng cho người lớn - những con người đang mệt mỏi giữa guồng quay công việc, trách nhiệm và kỳ vọng xã hội.

Hành trình trở về - khi 27 tuổi gặp lại 10 tuổi

Nhân vật trung tâm của phim là Taeko, một nữ nhân viên văn phòng 27 tuổi sống tại Tokyo. Trong một khoảnh khắc chán chường, cô xin nghỉ phép 10 ngày để về vùng quê Yamagata, giúp gia đình họ hàng thu hoạch hoa rum.

Chuyến tàu rời thành phố không chỉ đưa Taeko trở về nông thôn, mà còn kéo cô ngược dòng ký ức, trở lại năm 1966 - khi cô là một bé gái lớp 5 đầy mộng mơ và bối rối trước thế giới người lớn.

Những hồi ức ấy không phải biến cố lớn lao, mà là các mảnh vụn rất đời: Lần đầu ăn trái dứa không hợp khẩu vị, cảm giác bị so sánh với anh chị em, hay những rung động đầu đời ngây ngô. Chính sự "nhỏ bé" ấy lại khiến ký ức trở nên chân thật đến nhói lòng.

Khi xã hội âm thầm bào mòn bản ngã

Điểm mạnh nhất của Only Yesterday nằm ở cách bộ phim đặt câu hỏi về "cuộc sống đúng chuẩn".

Taeko ở tuổi 27 có một công việc ổn định, sống tại thành phố lớn - một hình mẫu "thành công" theo thước đo xã hội. Nhưng bên trong, cô luôn mang cảm giác trống rỗng, như thể mình đang sống cuộc đời của người khác.

Thông qua hình ảnh người cha nghiêm khắc - đại diện cho tư duy phụ quyền và định kiến thành công - bộ phim phơi bày một sự thật cay đắng: Rất nhiều ước mơ cá nhân đã bị bóp nghẹt từ khi còn nhỏ, nhân danh sự an toàn và kỳ vọng gia đình.

Câu hỏi mà Only Yesterday để lại rất đáng suy ngẫm: "Nếu gặp lại, đứa trẻ 10 tuổi năm ấy sẽ nghĩ gì về tôi của hiện tại?".

Ký ức không để níu kéo, mà để dẫn đường

Only Yesterday không chìm đắm trong hoài niệm. Trái lại, bộ phim coi ký ức như một công cụ đối thoại - để hiểu mình là ai và mình đã đánh mất điều gì.

Cuộc gặp gỡ giữa Taeko và Toshio, một người đàn ông chọn rời bỏ thành phố để theo đuổi con đường nông nghiệp, mở ra một lối rẽ khác cho nhân vật.

Không phải lối thoát ồn ào, mà là một lựa chọn lặng lẽ, nhưng chân thành với chính mình. Ở đó, ký ức không còn là gánh nặng, mà trở thành kim chỉ nam.

Đoạn kết của Only Yesterday - được xem là một trong những cái kết đẹp nhất của Ghibli - không đưa ra lời hứa hẹn hào nhoáng. Nó chỉ khẽ nhắc chúng ta:

Không bao giờ là quá muộn để sống thành thật với bản thân.

Không bao giờ là quá muộn để buông bỏ sự oán hận thầm lặng và bắt đầu lại.

Với 100% điểm "tươi" trên Rotten Tomatoes, Only Yesterday không chỉ là một bộ phim hay, mà là một trải nghiệm cần thiết. Có lẽ bạn nên xem bộ phim này một lần, để nhớ rằng: trưởng thành không có nghĩa là phản bội những giấc mơ cũ - mà là học cách đối xử tử tế hơn với chúng.