Trên đường về nhà gặp khói, bụi, gió… nếu bạn không mang kính thì mắt sẽ rất khó chịu, cảm giác như bị châm, bị rát. Bạn đã bị khô mắt rồi đó!

Ướt và khô mắt

Khóe mắt và mí mắt của chúng ta có những tuyến bài tiết nước mắt gọi là tuyến lệ. Nước mắt tráng một lớp màng mỏng trên bề mặt nhãn cầu làm nhiệm vụ rửa mắt, đẩy hết những dị vật rơi vào mắt. Màng nước mắt có 3 lớp: lớp dầu do những tuyến nằm ở mí mắt tiết ra. Lớp dầu này chứa chất béo bao bọc những lớp bên trong, làm nước không bị bốc hơi. 

Khi bạn bị viêm mi mắt, các tuyến nơi đây bị nghẹt, lớp nước bốc hơi nhanh sẽ gây khô mắt. Lớp nước ở chính giữa màng nước mắt do các hạch ở mắt tiết ra có nhiệm vụ làm sạch, đẩy những dị vật ra khỏi mắt. Nếu các hạch bị viêm, bị lão hóa do tuổi tác, nước bài tiết ít thì lớp dầu và lớp chất nhờn bên trong có cơ hội quấn lấy nhau mà tạo ra ghèn. Lớp chất nhờn(mucin) ở trong cùng làm nhiệm vụ dàn trải đều nước mắt. Nếu thiếu chất nhờn này thì bề mặt nhãn cầu sẽ có những điểm khô.

Biểu hiện của khô mắt

Khô mắt thường xảy ra ở cả hai mắt với những triệu chứng sau: Bạn cảm thấy mắt đau, đôi khi buốt, nóng như đứng cạnh lửa, có lúc thấy như mắt bị trầy sướt, như có hạt cát trong mắt. Có người thấy ngứa bèn lấy tay dụi mắt khiến mắt bị đỏ. Chẳng may tay không sạch dụi mắt thì kể như bạn “giúp đỡ” vi khuẩn chạy vô mắt. Vài ngày sau mắt đổ ghèn, có mủ. Lúc ấy chỉ còn cách đi tìm bác sĩ nhãn khoa gấp. 

Đa số mỏi mắt, khó chịu, mờ mắt khi ra ánh sáng, gặp người hút thuốc lá thì cảm thấy như có dị vật đang ở trong mắt. Một số người bị chảy nước mắt nhiều vì cả ba lớp màng nước mắt không đạt chất lượng, hoặc lớp dầu thiếu nên chảy nước mắt mà nước bốc hơi nhanh vẫn gọi là bệnh khô mắt. 

Tuổi nào thi bị khô mắt?

-Thường xảy ra với người trên 50 tuổi do quá trình lão hóa làm các tuyến lệ đang muốn “nghỉ hưu”. Chúng bài tiết nước mắt vừa ít vừa không đảm bảo chất lượng. 

-Phụ nữ mãn kinh do estrogen giảm không còn kích thích tuyến lệ bài tiết tốt như xưa nên thường bị khô mắt. 

-Người trẻ bị bệnh tiểu đường, thấp khớp, bệnh tuyến giáp, bệnh lupus ban đỏ cũng bị khô mắt. 

-Tất cả các lứa tuổi khi thiếu vitamin A đều bị khô mắt, có thể dẫn đến loét giác mạc, nhìn mờ hoặc mù. 

-Những bệnh cấp tính như đau mắt đỏ, viêm mí mắt ảnh hưởng trực tiếp đến tuyến lệ làm khô mắt. 

-Làm đẹp bằng phun xăm mí, cắt mí làm tổn thương tuyến lệ cũng gây khô mắt. 

-Một số thuốc chống dị ứng, thuốc chống trầm cảm, thuốc giảm đau như ibuprofen(Motrin, Advil), thuốc chữa mụn trứng cá isotrenitoin cũng gây khô mắt.

Làm gì khi “cửa sổ tâm hồn” bị hạn hán?

Cặp mắt rất quan trọng đến nỗi các cụ ngày xưa ví “giàu hai con mắt”, vì thế khi có những biểu hiện khó chịu thì tốt nhất là bạn gặp bác sĩ nhãn khoa. Bác sĩ sẽ có dụng cụ đo mức độ khô mắt và hướng dẫn chữa trị. Nếu bạn bị bệnh hoặc mắt khô do quá trình lão hóa thì sẽ được hướng dẫn dùng nước mắt nhân tạo. Khi có bệnh thì chữa trị bệnh trước mới tránh bị khô mắt.

Phòng bệnh bằng nhiều cách

-Trẻ nhỏ nếu chế độ dinh dưỡng không đủ thì nên cho uống vitamin A. Người lớn tuổi cũng nên dùng vitamin A bổ sung hàng ngày. 

-Bảo vệ mắt mọi lúc, mọi nơi: ra đường, khi bơi và cả khi nấu ăn mang kính tránh dầu mỡ bắn vô mắt. Khi làm việc cứ sau 60 phút lại “tập thể dục” mắt bằng cách nhắm mắt, chớp mắt nhiều lần để kích thích tuyến lệ bài tiết nước mắt.

-Nếu suốt ngày trong phòng máy lạnh thì cần có máy phun hơi ẩm hay ít nhất là một chậu nước để trong phòng. 

-Đặt màn hình vi tính vừa tầm mắt để bạn không phải mở mắt quá lớn. 

-Với những người hút thuốc lá nên cai thuốc để mắt không bị lão hóa nhanh. 

Xin đừng xem khô mắt là “chuyện nhỏ”.