Theo tục lệ xưa, những người đỗ cao trong các kỳ thi và trở thành "ông nghè" sẽ được cả "tổng" mang kiệu ra rước khi trở về quê. Đây là nghi thức thể hiện sự tôn vinh, chúc mừng và kính trọng đối với người có học vấn, đỗ đạt.

Từ hình ảnh đó, câu tục ngữ "Chưa đỗ ông nghè đã đe hàng tổng" được dùng để phê phán những người chưa đạt được thành tựu nhưng đã vội huênh hoang, tự cao, xem thường người khác.

Không chỉ dừng lại ở ý nghĩa về chuyện thi cử, câu tục ngữ còn gửi gắm bài học sâu sắc về cách ứng xử trong cuộc sống. Nó nhắc nhở rằng có những người khi vừa có chút địa vị, quyền lực hoặc điều kiện hơn người đã sinh ra kiêu căng, hách dịch, thích khoe khoang bản thân, bắt nạt người yếu thế, thậm chí coi thường cả những người từng giúp đỡ mình.

Vì vậy, mỗi người cần giữ thái độ khiêm tốn, biết tôn trọng người khác và chỉ để năng lực, thành quả của mình lên tiếng, thay vì tự đề cao bản thân khi chưa thực sự xứng đáng.