"Bò đất, ngựa gỗ" là thành ngữ dùng những hình ảnh quen thuộc để diễn tả sự vô dụng. Nghĩa đen, "bò đất" là con bò làm bằng đất, "ngựa gỗ" là con ngựa bằng gỗ - đều chỉ mang tính tượng trưng, không thể hoạt động hay làm việc như bò, ngựa thật. Từ đó, thành ngữ gợi hình ảnh những thứ chỉ có vẻ ngoài nhưng không có giá trị thực chất.

Ở nghĩa bóng, "bò đất ngựa gỗ" dùng để chỉ người hoặc sự vật thiếu năng lực, không có khả năng đóng góp hay hoàn thành nhiệm vụ. Cách nói này thường mang sắc thái châm biếm hoặc thể hiện sự thất vọng, khinh bỉ trước những đối tượng được nhắc đến.

Về nguồn gốc, dù không có tài liệu ghi chép chính xác, nhiều người cho rằng thành ngữ xuất phát từ đời sống nông thôn Việt Nam. Bò và ngựa vốn gắn liền với lao động nông nghiệp, tượng trưng cho sức mạnh và sự chăm chỉ. Khi được thay bằng đất hoặc gỗ - những vật liệu không có sức sống - chúng trở nên vô dụng. Hình ảnh này được dùng để ví von những người hoặc sự việc không đạt kỳ vọng.

Không chỉ mang ý nghĩa phê phán, thành ngữ còn là lời nhắc nhở về giá trị của năng lực và hiệu quả trong cuộc sống. Nhờ hình ảnh cụ thể, dễ hiểu, "bò đất, ngựa gỗ" được sử dụng linh hoạt để nói về cả con người lẫn sự vật kém hiệu quả hoặc không có giá trị thực tiễn.