Ngoài đời, muốn dọn một bãi rác cần người xắn tay áo lên, có dụng cụ, thời gian và không ít công sức. Nhưng trên mạng, chỉ cần vài câu lệnh cho AI, một khung cảnh đầy rác có thể nhanh chóng biến thành sạch sẽ.

Đó là cách những video trên trang Dương Dọn Dẹp vận hành. Người xem được chứng kiến một quá trình quen thuộc: rác chất đống, có người xuất hiện dọn dẹp rồi khung cảnh trở nên sạch sẽ.

Chỉ khác một điều, màn dọn dẹp ấy không diễn ra ngoài đời.

Theo quan sát trên trang, các video được tạo bằng AI và thường kết thúc bằng lời kêu gọi người xem "cho em xin một like, một bình luận và chia sẻ video". Trang hiện có khoảng 8.700 người theo dõi.

Tuy nhiên, Dương Dọn Dẹp không phải kênh duy nhất đi theo hướng sử dụng AI để "dọn rác online". 

Trên fanpage Chú Hoàng Dọn Dẹp, không ít bài đăng liên quan đến việc dọn dẹp rác thải, kiểu: "Túi bóng, lá, chai nhựa nhét chặt miệng ống. Nước không thoát được, ứ lại. Chú cúi xuống móc từng lớp rác ra. Xong ngồi cạnh miệng cống trống. Ống thông rồi thì mưa lớn phố đỡ ngập. Đừng lấy cống làm chỗ đổ rác nữa nhé".

Không ít người đã "thả tim" cho bài đăng, đồng thời gửi lời khen ngợi đến Chú Hoàng Dọn Dẹp. Tuy nhiên, một bộ phận netizen tỏ ra bức xúc, phản ánh đây là các nội dung do AI tạo. Số khác tỏ ra thắc mắc: "AI rõ thế mà vẫn nhiều người tin sái cổ, like nhiều ghê". 

"Dọn rác online" để chi?

Điểm thú vị của dạng nội dung này nằm ở chính sự đơn giản.

Một bãi rác bừa bộn xuất hiện trên màn hình, sau đó mọi thứ lần lượt được thu gom, làm sạch. Người xem không cần biết câu chuyện bắt đầu từ đâu, cũng không cần theo dõi một nhân vật cụ thể. Chỉ cần nhìn vài chục giây là thấy được kết quả "trước - sau".

Đây vốn là kiểu hình ảnh khá dễ tạo cảm giác thỏa mãn. Nhưng AI khiến nó trở nên đặc biệt hơn, khi người làm nội dung không nhất thiết phải tìm một địa điểm có rác, huy động người dọn, quay phim rồi dựng lại toàn bộ quá trình.

Một công cụ AI có thể tạo ra phiên bản tương tự mà không cần thực hiện công việc ngoài đời.

Điều này cũng nằm trong bức tranh lớn hơn của cái gọi là "AI slop" - thuật ngữ thường dùng để chỉ những nội dung AI được sản xuất nhanh, chi phí thấp và số lượng lớn nhằm thu hút sự chú ý.

Washington Post từng ghi nhận một lớp nhà sáng tạo đang dùng các công cụ AI để sản xuất video với tốc độ và số lượng mà cách làm truyền thống khó theo kịp. Những video này được tạo ra với mục tiêu thu hút tối đa sự chú ý, từ lượt xem, bình luận đến chia sẻ, thậm chí mở đường cho việc kiếm tiền từ lượng khán giả có được.

Theo đó, những kênh "dọn rác online" đang tận dụng những hình ảnh quen thuộc của các hoạt động dọn dẹp ngoài đời, để xây dựng nội dung và thu hút người theo dõi trước, rồi mới tính đến chuyện thương mại hóa sau.

Đây không phải một mô hình xa lạ trên mạng xã hội. Khi một tài khoản đã có một nhóm người xem nhất định, lượng chú ý tích lũy được có thể trở thành nền tảng cho nhiều hình thức kiếm tiền khác nhau.

Với Dương Dọn Dẹp (hiện đang có hơn 8,5 ngàn lượt theo dõi), lời kêu gọi like, bình luận và chia sẻ ở cuối video cho thấy việc thu hút tương tác ít nhất đã là một phần trong cách vận hành nội dung. Còn lượng tương tác ấy sau này có được chuyển thành quảng cáo, affiliate, bán hàng hay một hình thức kiếm tiền nào khác hay không là câu chuyện của tương lai, khi trang này tăng trưởng "đủ lớn".

Trong khi đó, ở fanpage Chú Hoàng Dọn Dẹp, với lượng theo dõi gần 100.000 người, trang đã gắn link giỏ hàng tại một sàn thương mại điện tử. Điều này cho thấy ít nhất trong một trường hợp, lượng người theo dõi được tạo ra từ dạng nội dung này đã đi tới hình thức thương mại hóa.

Nhưng câu chuyện không chỉ nằm ở việc những video này có thể kiếm được bao nhiêu tiền.

Đó là khi một video AI được trình bày như một câu chuyện đời thực và người xem tin đó là chuyện thật; lượt thích, bình luận hay lời động viên cũng được tạo ra dựa trên một sự việc không thực sự diễn ra. Đáng nói hơn, càng nhiều người tương tác với những nội dung như vậy, chúng càng có cơ hội tiếp cận thêm người xem.

Washington Post từng ghi nhận công nghệ video AI đang tiến bộ nhanh đến mức ngay cả những người có chuyên môn cũng ngày càng khó phân biệt hình ảnh thật và hình ảnh được tạo bằng AI chỉ bằng mắt thường. 

Một video AI về những chú thỏ nhảy trên tấm bạt nhún từng đạt hơn 230 triệu lượt xem trên TikTok, trong khi chính người tạo cho biết việc khiến người xem tranh luận về thật hay giả đã góp phần giúp video được thuật toán nền tảng tiếp tục phân phối.

Với những video "dọn rác online", tác hại có thể không nằm ở một chiếc túi rác được dọn bằng AI, mà ở chỗ người xem dần quen với việc tiếp nhận một hình ảnh trông như thật mà không biết nó có thực sự xảy ra hay không.

Khi đó, thứ bị "dọn" khỏi màn hình có thể là rác, nhưng thứ bị bào mòn ngoài đời lại là niềm tin vào những gì mình nhìn thấy trên mạng.

Con gái mai mối cho mẹ lấy... bố chồng Một phụ nữ ở Hà Nam, Trung Quốc, đã đứng ra mai mối cho mẹ ruột với bố chồng sau khi nhận thấy hai người cùng cảnh độc thân và khá hợp tính. Cuộc hôn nhân dù được gia đình ủng hộ song lại nhận nhiều ý kiến trái chiều trên mạng.

Sau gần 10 năm, chủ nhân meme 'người đàn ông có não' giờ thế nào? Từ một diễn viên trẻ với thân hình săn chắc, Kayode Ewumi trở thành gương mặt gắn với meme 'Roll Safe' nổi tiếng khắp mạng xã hội. Gần 10 năm sau, anh đã thay đổi khá nhiều và quyết định khép lại nhân vật này.

Tại sao có người dám chi 34 triệu đồng để coi... heo ngủ? Bỏ hơn 34 triệu đồng để có 'view chuồng heo' tưởng là chuyện đùa, nhưng khách tại trang trại ở Trung Quốc còn được tặng hẳn một con heo đặc sản trị giá hơn 26 triệu đồng.