Quốc gia 'chốt deal' 680 triệu đồng để người dân… không lái xe

Chính phủ quốc gia này sẵn sàng trả tiền để người dân bỏ bằng lái, nhằm hạn chế việc lái xe ra đường, lý do chính gây... kẹt xe tại đây.

Từ đầu năm 2026, Cơ quan Giao thông Malta triển khai chương trình khuyến khích người trẻ dưới 30 tuổi tự nguyện giao nộp bằng lái ô tô và không điều khiển xe trong vòng 5 năm. Đổi lại, mỗi người sẽ nhận 5.000 euro/năm (khoảng 136 triệu đồng), tương đương tổng cộng 25.000 euro (khoảng 680 triệu đồng) sau 5 năm.

Một kiểu màn "chốt deal" nghe qua thì tưởng đùa, nhưng lại rất nghiêm túc. Mục tiêu của chính sách này không gì khác ngoài… giảm kẹt xe.

Malta là quốc gia có tỉ lệ sở hữu ô tô thuộc hàng cao ở châu Âu, trong khi diện tích chỉ vỏn vẹn 316km², nhưng lại có tới hơn 445.000 xe đang lưu hành. Kết quả là đường phố thường xuyên rơi vào cảnh quá tải.

Muốn nhận tiền, phải "nói không" với vô lăng

Để tham gia, người đăng ký phải sinh sống tại Malta ít nhất 7 năm, có bằng lái ô tô hạng B tối thiểu 12 tháng và không có tiền sử vi phạm giao thông. Quan trọng nhất, họ phải nộp lại toàn bộ bằng lái liên quan và cam kết không lái xe, không chỉ trong nước mà cả ở nước ngoài.

Khoản trợ cấp sẽ được chi trả theo từng năm, dựa trên mức độ tuân thủ. Nếu bị phát hiện vi phạm, người tham gia không chỉ bị phạt mà còn phải hoàn trả toàn bộ số tiền đã nhận. Sau 5 năm "cai vô lăng", nếu muốn lái xe trở lại, họ phải học thêm 15 giờ thực hành.

Chương trình có ngân sách khoảng 5 triệu euro và giới hạn số lượng người tham gia, ưu tiên đăng ký sớm. Tính đến cuối tháng 3, đã có khoảng 100 thanh niên nộp đơn.

Bộ trưởng Giao thông Malta, Chris Bonett, cho biết đây là nỗ lực nhằm thay đổi thói quen di chuyển, đặc biệt trong giới trẻ. Theo ông, ô tô không còn nên là lựa chọn mặc định, khi các phương tiện công cộng đang ngày càng được cải thiện.

Thực tế, chính sách này không xuất hiện một cách đơn lẻ. Từ tháng 10-2022, Malta đã áp dụng xe buýt miễn phí cho toàn dân, tạo nền tảng để người dân có lựa chọn thay thế trước khi "chia tay" xe cá nhân.

Tuy vậy, không phải ai cũng lạc quan. Một số chuyên gia giao thông cho rằng lượng xe đăng ký mới tại Malta vẫn chưa có dấu hiệu giảm, và việc "trả tiền để không lái xe" có thể chỉ là giải pháp tạm thời. Họ đề xuất chính phủ nên tiếp tục đầu tư mạnh hơn vào hạ tầng giao thông công cộng, đặc biệt ở khu vực ngoại ô.