Nhưng nhịn thế nào cho hay, cho khỏe thì không dễ chút nào.

Nhịn có lớp lang

Tất nhiên không phải nhịn bừa mà nhịn có bài vở, có kiểm soát mới xếp vào hàng liệu pháp. Và một trong những cách thức bỏ bữa lớp lang như vậy là nhịn ăn gián đoạn/IF danh tiếng. Bởi thế, nói đến nhịn ăn liệu pháp gần như để chỉ IF.

Nhân tiện, có vô số mô hình IF từ nhịn ăn theo khung giờ (14/10, 16/8, 23/1), theo ngày (5:2, 4:3, Eat-Stop-Eat), cách ngày (ADF) đến nhịn ăn kéo dài ngắt quãng (24/48/72 giờ) và giả nhịn ăn (FMD)... Tuy vậy, mục tiêu bài viết không phải về IF, mà là tập trung mổ tách hay dở mang tính "đại cục" của nhịn ăn nói chung.

Tưởng không hay mà hay không tưởng

Bắt đầu với lý giải, vì sao "thiếu đói" lại bất ngờ giúp người ta mạnh cùi cụi? Tựu trung, loạt vớ bở mà cơ thể có được nhờ bị bỏ đói đến từ các tác lực: giảm lượng/tăng độ nhạy insulin, tăng glucagon, tăng đốt mỡ, kích hoạt tự thực, giảm viêm hệ thống, củng cố hệ vi sinh vật đường ruột... Theo đó, tái ông thất mã, không gì bỏ bụng lại vô tình giúp giảm cân, mỡ nội tạng, tiểu đường type 2, cải thiện huyết áp, mỡ máu, tim mạch, tăng cường chức năng não, chống stress oxy hóa, kéo dài tuổi thọ (trên động vật)..., toàn thứ đáng đồng tiền bát gạo.

Tự "ăn thịt" mình

Một trong những phúc lành đắt xắt ra miếng của nhịn ăn là kích hoạt Autophagy/tự thực tế bào. Autophagy là quá trình tế bào tự phân giải và tái chế các thành phần hư hỏng, độc hại, hết giá trị sử dụng. Nôm na là cách tế bào tự "ăn thịt mình", và kế hay nhất buộc chúng làm thế là bỏ đói! Hiển nhiên, định bụng của Autophagy là "miếng khi đói bằng gói khi no", nhưng nhờ ra tay dọn dẹp mà tế bào được sửa chữa, làm mới, chậm thoái hóa, tăng miễn dịch và giải độc tế bào. Tự thực là bảo chứng cho gặt hái khá "ăn tiền" của nhịn ăn: kéo dài tuổi thọ, dù chỉ mới phát hiện trên chuột.

Vừa đủ xài

Hay ho đủ, giờ là đoạn nói đi phải nói lại. Cho lành, thì tất thảy ân ích mà nhịn ăn trao là tính cho nhịn ăn có thời hạn, tức phần đa là nhịn ăn gián đoạn, không có chuyện nhịn bữa lộn xộn mà khỏe mạnh.

Việc đưa IF vào quy hoạch nguồn fasting therapy còn dựa trên bằng chứng khoa học: hầu hết ích lợi từ nhịn ăn đều đạt thành chỉ với thời gian nhịn bữa ngắn. Minh họa thử các lợi lạc như giảm insulin, tăng đốt mỡ và tự thực... đều bắt đầu ra "sản phẩm" chỉ sau 12 - 16 giờ nhịn ăn.

Tác dụng phụ của quá đáng

Dông dài chung quy để làm rõ: chỉ cần nhịn ăn ngắn hạn là đủ xi nhê, không việc gì nhịn đói lê thê. Không phải không có suy nghĩ nhịn ăn tài tử chẳng cơm cháo gì, mà là bỏ đói hẳn hòi mới ra ngô ra khoai. Nắm "dừa đủ xoài" còn giúp người dùng tránh được loạt tác dụng phụ (suy kiệt, mất cơ, rối loạn hormone, chóng mặt, giảm hiệu suất lao động...) của nhịn ăn quá tay.

Nhịn ăn bỏ đói ung thư?

Tiện thể fasting còn một nơi thi thố ra gì và này nọ là hỗ trợ điều trị ung thư. Còn bàn cãi, nhưng tựu trung nhịn ăn hay FMD/ăn kiêng giả nhịn ăn (thể ưa dùng trong ung thư) giúp dẫn đến một hiệu năng mà mọi phác đồ chữa bệnh nan y "mê tít": gây bất lợi hết mức tế bào ác tính nhưng bảo vệ tối đa tế bào lành, và cách gây khó dễ tế bào xấu ở đây là "cắt cơm" chúng.

Không đủ thời gian, nên chỉ cần nắm gọn: nhịn ăn chỉ mang tính bổ trợ trong điều trị ung thư, kể cả bài tủ bỏ đói tế bào, không có chuyện nhịn ăn mà chữa khỏi nhờ "tuyệt lương" ung thư.

Làm quen nhịn ăn liệu pháp

Nhịn ăn gián đoạn không xa lạ với nhiều người, nên cho những ai xuôi tai và quyết định tham gia, thì cần nắm vài điểm mấu chốt:

1- Nắm rõ bản chất của nhịn ăn gián đoạn (không phải ăn gì mà là ăn lúc nào).

2- Làm quen những phương pháp dễ (16/8,14/10,12/12...) rồi tăng dần độ khó.

3- Nắm chắc trong khoảng nhịn được dùng gì (uống nước lọc, trà không đường, cà phê không sữa/không đường, dùng chất điện giải không calorie nếu cần...) và không dùng gì (thức ăn giàu calorie).

4- Trong khoảng được ăn nên chú ý đủ dinh dưỡng (thịt, trứng, cá, đậu, rau xanh, chất xơ, carb chọn lọc: khoai lang, gạo lứt, bánh mì đen, chất béo tốt - dầu olive, bơ, hạt; và tránh đường, đồ chiên, ăn quá no, nước ngọt...

5- Tuyệt đối tránh tệ "ăn bù" vào khung giờ được ăn.

6- Những "chống chỉ định" tạm của nhịn ăn: huyết áp thấp, tiểu đường týp 1 đang dùng insulin, có thai/cho con bú, rối loạn ăn uống, đang dùng thuốc cần ăn kèm. Tốt nhất nên hỏi ý bác sĩ.

Tất nhiên, khi bỏ công cho một phương pháp IF cụ thể, thì người dùng còn phải tuân thủ đường hướng chi tiết của từng thể nhịn ăn, không tiện nêu ở đây.