Thám thính bằng mũi

Các vị mắc thói thám thính bằng mũi, thiệt ra nhiều vô kể. Dì Ba đi chợ bốc cá lên ngửi xem có tươi ngon, thím Tám ngửi miếng bánh chưng coi mốc thiu chưa. Anh Bảy ngửi... đồ lót để mặc lại. Em Sáu nghiện mùi sách mới. Cậu Hai chuyên ngửi mùi “dưới cánh”, mùi cơ quan sinh dục...

Ngửi đủ loại

Mũi là cơ quan kém an ninh, chúng ta gần như không thể ngăn mình ngửi mọi thứ trong không khí.

Có vô số độc chất thể khí, kể cả kịch độc (digoxin, strychnine, cyanide, ricin, arsenic, dimethyl cadmium...). Riêng thói bốc ngửi thì danh sách đen có  thu hẹp nhưng chẳng vừa. Hàng đầu là làng hữu cơ bay hơi (paraffin, toluen, formaldehyde, bezen, aceton, metylen clorua, DEP, phthalate...) , hơi kim loại (chì, thủy ngân, cadmium), rồi đến đám virus/vi khuẩn/ký sinh trùng/nấm mốc. Cái tên nổi như cồn COVID-19 cũng là nhắc nhở đáng gờm cho tật bạ đâu ngửi đó.

Ngửi phải bào tử nấm

Bám sát minh họa chủ đề, thử xem qua giá phải trả của thói bốc ngửi mang tên nấm mốc. Ẩm thấp là thiên đường của nấm mốc. Trong nhà, mốc meo ở mọi nơi, nhưng khoanh vùng riêng những thứ có xác suất lớn được người ta đưa lên mũi, thường là quần áo, đồ lót, tất, mũ, chăn, drap, gối đệm và thức ăn quá hạn. 

Người ta có thể ngửi phải nấm, độc tố mycotoxin, nhưng hơn hết là bào tử nấm, “tinh trùng” và “noãn” li ti của nấm phát tán trong không khí trong mùa “giao phối”. Là gì thì chúng đều mang đến nhiều rủi ro sức khỏe cho người hít phải, bao gồm dị ứng, hen suyễn, bệnh hô hấp, nhất là viêm phổi nấm.

Viêm phổi nấm

Nấm mốc hay gây viêm phổi (histoplasma capsulatum, coccidioides immitis, blastomyces dermatitidis, sporothrix schenckii...). Riêng candida, aspergillus, mucor, tác quái nhiều hơn ở người suy giảm miễn dịch, suy kiệt, tiểu đường... Đám mốc xanh trên bánh mì, cơm nguội, bánh chưng quá hạn chính là đám này. Kể thêm chuyện một người đàn ông trồng hành mắc viêm phổi nặng do hít phải bào tử nấm aspergillus fumigatus từ vỏ hành.

Triệu chứng viêm phổi nấm thường là sốt dai dẳng, ho khan, ho đàm, hoặc ho ra máu (nhiễm  aspergillosis, mucormycosis). Khó thở, sưng hạch, đau khớp, xuất huyết da. Nặng có thể lan sang viêm màng não, áp xe não, tổn thương gan, thận, nhiễm trùng toàn thân ...

Quá đủ giật mình cho những ai có tật xài mũi vô tội vạ. Hiểm ác tứ bề, tránh không hết, vậy mà vẫn có lắm người bốc lấy và ngửi mới đau! Đã đến lúc bạn từ bỏ thói quen lành ít dữ nhiều này được rồi.