Giám đốc âm nhạc là ai, làm việc gì, quyền lực ra sao?

Sau cú hủy show 'Về đây bốn cánh chim trời' sát giờ diễn, từ khoá 'giám đốc âm nhạc' bỗng nhiên được tìm kiếm nhiều hơn cả tên ca sĩ.

Sau lùm xùm show Về đây bốn cánh chim trời, khi bà Nguyễn Thị Thu Hà, Giám đốc Công ty Ngọc Việt (đơn vị tổ chức) bị bắt tạm giam về tội lừa đảo, thì một cái tên khác cũng được khán giả nhắc đến nhiều, đó là nhạc sĩ Vũ Quang Trung, giám đốc âm nhạc của chương trình.

Chỉ trong một đêm, hàng nghìn khán giả từ chỗ xếp hàng vào nghe nhạc đã chuyển sang… xếp hàng đặt câu hỏi: Vì sao chương trình bị hủy? Ai là người bấm nút dừng? Và quan trọng hơn: giám đốc âm nhạc rốt cuộc là ai, làm việc gì, quyền lực ra sao... mà có thể khiến cả một đêm nhạc đang nóng lên bỗng tắt cái "phụp"?

Vai trò của giám đốc âm nhạc

Nếu đạo diễn sân khấu là người dựng hình, thì giám đốc âm nhạc chính là người thổi hồn. Không phải ngẫu nhiên mà đạo diễn Trần Vi Mỹ khẳng định, giám đốc âm nhạc là người chịu trách nhiệm cao nhất cho toàn bộ phần âm nhạc của một chương trình.

Họ không chỉ chọn bài, chọn ca sĩ, mà còn quyết định chương trình mang màu sắc gì: pop hay thính phòng, giao hưởng hay EDM; không khí lãng mạn, hoài niệm hay bùng nổ. Nói ngắn gọn, giám đốc âm nhạc là người định hình "chất" và giữ "thần" cho toàn bộ đêm diễn.

Với các chương trình dùng live band, quyền lực này càng rõ ràng. Giám đốc âm nhạc là người đưa ra bản phối, tổ chức tập luyện, chỉ huy ban nhạc. Họ giống như nhạc trưởng đứng giữa trận địa. Chỉ cần người này rút lui, cả hệ thống live band sẽ rơi vào trạng thái… không biết nghe ai.

Ngược lại, với những show chạy playback, vai trò trên sân khấu có thể giảm đi, nhưng quyền lực hậu trường thì vẫn nguyên vẹn. Âm nhạc đã được thu trước, nhưng ai làm ra bản thu đó, ai chịu trách nhiệm nếu nó "dở", câu trả lời vẫn là giám đốc âm nhạc.

Quyền lực của giám đốc âm nhạc

Nhạc sĩ Nguyễn Quang - con trai cố nhạc sĩ Nguyễn Ánh 9 - từng nói thẳng rằng, một chương trình âm nhạc bị chê, lỗi đầu tiên thuộc về giám đốc âm nhạc. Câu nói nghe có vẻ "nặng", nhưng lại rất đúng nghề.

Theo nhạc sĩ Nguyễn Quang, giám đốc âm nhạc là người hiện thực hóa toàn bộ ý tưởng âm nhạc, từ danh sách bài hát, hòa âm phối khí, đến việc giao bài cho ca sĩ nào thể hiện. Chỉ cần một quyết định sai - chọn nhầm bài, phối sai màu, giao ca sĩ không đúng sở trường - cả chương trình có thể "hư" dây chuyền.

Quyền lực của giám đốc âm nhạc nằm ở chỗ đó, họ không cần xuất hiện nhiều trên poster, nhưng lại có tiếng nói quyết định trong mọi khâu âm nhạc.

Ngay cả những ngôi sao lớn, khi bước vào một chương trình có nhiều ngôi sao khác, vẫn phải tuân theo sự sắp xếp chung của đạo diễn và giám đốc âm nhạc. Không phải để "đè" cá tính, mà để các cá tính không triệt tiêu nhau.

Giám đốc âm nhạc còn là người giữ nhịp cảm xúc cho khán giả. Biết khi nào cần đẩy cao cao trào, khi nào nên hạ nhịp để người xem kịp… thở. Sắp xếp thứ tự bài hát, đan xen giọng nam - nữ, đơn ca - song ca, tất cả đều là những bí quyết chuyên môn phía sau hậu trường.

Vì sao thiếu giám đốc âm nhạc, chương trình khó mà diễn?

Trở lại câu chuyện Về đây bốn cánh chim trời, lý do mà nhạc sĩ Vũ Quang Trung đưa ra không chỉ là chuyện hợp đồng hay cam kết, mà còn liên quan đến tác quyền - một yếu tố pháp lý bắt buộc.

Khi các tác phẩm không được phép biểu diễn, phần "xương sống" âm nhạc của chương trình coi như gãy. Trong bối cảnh đó, giám đốc âm nhạc không thể làm ngơ. Bởi nếu vẫn tiếp tục, người chịu trách nhiệm đầu tiên không ai khác chính là họ.

Và khi giám đốc âm nhạc rút lui, điều đó đồng nghĩa với việc chương trình mất người chỉ huy âm nhạc, mất sự bảo đảm về tính pháp lý lẫn chất lượng nghệ thuật.

Nói cách khác, giám đốc âm nhạc không phải người "làm màu", mà là người cầm chìa khóa sinh tử của một đêm diễn. Có họ, chương trình có trật tự. Thiếu họ, mọi thứ rất dễ trượt khỏi đường ray.

Sau những lùm xùm vừa qua, khán giả có thể chưa cần nhớ tên tất cả các giám đốc âm nhạc. Nhưng ít nhất, từ nay, khi một show bị hủy phút chót, người ta sẽ hiểu, phía sau quyết định đó, rất có thể là tiếng nói của người đang giữ "linh hồn" âm nhạc cho cả sân khấu.