Đồng sáng lập Studio Ghibli chia sẻ về làn sóng AI phong cách Ghibli

Đồng sáng lập Studio Ghibli đã chia sẻ quan điểm về làn sóng AI giả lập phong cách Ghibli, đồng thời nhấn mạnh khoảng cách giữa việc bắt chước hình ảnh và tái tạo ngôn ngữ hoạt hình của hãng.

Trào lưu sử dụng trí tuệ nhân tạo tạo sinh (generative AI) để biến ảnh đời thực thành những hình ảnh mang phong cách gợi nhớ Studio Ghibli từng lan rộng trên mạng xã hội trong năm 2025. Khi đó từ ảnh chân dung, sự kiện đời thường đến những hình ảnh nổi tiếng đều được người dùng chuyển đổi sang nét vẽ gợi liên tưởng đến các tác phẩm như Spirited Away hay My Neighbor Totoro.

Studio Ghibli hầu như không trực tiếp bình luận về cơn sốt này vào thời điểm nó bùng nổ. Tuy nhiên trong cuộc phỏng vấn với nhật báo The Asahi Shimbun được đăng ngày 6-9 vừa qua, Toshio Suzuki, nhà sản xuất kỳ cựu và đồng sáng lập Studio Ghibli, đã chia sẻ khá cụ thể cách ông nhìn nhận những hình ảnh do AI tạo ra.

Bắt chước hình ảnh chưa đồng nghĩa tái tạo được hoạt hình Ghibli

Suzuki cho biết khi trào lưu ảnh AI mang phong cách Ghibli trở nên phổ biến năm 2025, ông nhận được rất nhiều đề nghị phỏng vấn nhưng đã chủ động từ chối.

Theo nhà sản xuất 78 tuổi, AI có thể tạo ra một số dạng hình ảnh hoặc hoạt họa khá dễ dàng, nhưng những người có kiến thức về hoạt hình vẫn có thể nhận ra sự khác biệt. Ông cho rằng việc tạo ra hình ảnh có bề ngoài giống Ghibli không đồng nghĩa với việc tái tạo được những yếu tố làm nên "đặc sản hoạt hình" của hãng.

Đây cũng là điểm đáng chú ý nếu nhìn câu chuyện từ góc độ "người trong nghề". Với người xem phổ thông, "phong cách Ghibli" thường được nhận diện qua màu sắc nhẹ nhàng, nhân vật có đường nét đặc trưng hay những khung cảnh thiên nhiên giàu chi tiết. Nhưng một bộ phim hoạt hình không chỉ được tạo nên từ hình ảnh tĩnh.

Để minh họa khoảng cách giữa hình ảnh tĩnh và ngôn ngữ hoạt hình, Suzuki lấy ví dụ từ My Neighbor Totoro. Trong một cảnh ngắn, khi nhân vật ấn tay vào bụng của Totoro, cơ thể sinh vật này sẽ lõm xuống theo lực tác động - chi tiết này thể hiện cách họa sĩ xử lý trọng lượng, độ đàn hồi và phản ứng vật lý của nhân vật khi có ngoại lực tác động.

Theo các nguồn đưa tin từ cuộc phỏng vấn, Suzuki cho rằng chính những biểu hiện tinh tế như vậy khiến việc mô phỏng hoạt hình của Miyazaki khó hơn rất nhiều so với chỉ sao chép màu sắc hay đường nét bề ngoài bằng AI hay CG (Computer Graphics: Đồ họa máy tính).

Nói cách khác, một bức ảnh có thể tạo cảm giác "giống Ghibli" ngay từ cái nhìn đầu tiên, nhưng ngôn ngữ hoạt hình còn bao gồm chuyển động, nhịp điệu, cách nhân vật tương tác với môi trường và hàng loạt lựa chọn của người làm ở từng khung hình.

Hayao Miyazaki gần như đứng ngoài cơn sốt AI tạo sinh

Theo Suzuki, đạo diễn Hayao Miyazaki "vốn dĩ không biết đến generative AI". Điều này không có nghĩa là ông không biết công nghệ AI tồn tại nói chung, mà là ông gần như hoàn toàn tách biệt với thông tin bên ngoài trong quá trình sáng tạo.

Từ thời kỳ làm The Boy and the Heron, Miyazaki hạn chế các hoạt động giao tiếp xã hội để tập trung tuyệt đối vào công việc.

Suzuki mô tả cách làm việc này trong thế đối lập với AI: công nghệ tạo sinh dựa vào việc xử lý lượng dữ liệu rất lớn, trong khi Miyazaki lại chủ động giảm lượng thông tin bên ngoài mà mình tiếp nhận trong quá trình làm phim.

Đây không nhất thiết là một tuyên bố phản đối công nghệ. Bản thân Suzuki cho biết ông đã thử sử dụng AI vì tò mò. Ông nhận thấy công cụ này có thể hữu ích như một "trợ lý" nếu người dùng biết rõ mình muốn gì. Tuy nhiên, ông cảnh báo rằng nếu giao toàn bộ công việc cho AI mà không có định hướng rõ ràng, kết quả có thể rất tệ.

Phản ứng của Miyazaki năm 2016 không nhắm vào AI

Những tranh luận xung quanh Studio Ghibli và AI thường kéo theo một đoạn video nổi tiếng của Hayao Miyazaki từ năm 2016.

Trong bộ phim tài liệu Never-Ending Man: Hayao Miyazaki, Miyazaki được xem một thử nghiệm sử dụng AI để tạo ra chuyển động cho mô hình nhân vật 3D (một sinh vật quái dị, dùng đầu để bò lê trên mặt đất). Sau khi chứng kiến, vị đạo diễn phản ứng gay gắt và gọi những gì ông nhìn thấy là một sự xúc phạm đối với sự sống.

Tuy nhiên sự việc năm 2016 xảy ra nhiều năm trước khi các công cụ AI tạo ảnh hiện nay trở nên phổ biến. Đó là một thử nghiệm về chuyển động máy tính, không phải phản ứng của Miyazaki trước làn sóng người dùng tạo ảnh mang phong cách Ghibli năm 2025.

Vì vậy những phản ứng của ông không nên được xem như một tuyên bố nhằm trực tiếp phản đối các công cụ tạo ảnh AI hiện nay.

Khi "giống Ghibli" không chỉ nằm ở nét vẽ

Những chia sẻ của Suzuki cho thấy tranh luận quanh AI và Studio Ghibli không đơn giản nằm ở câu hỏi liệu máy tính có thể tạo ra một bức ảnh "trông giống Ghibli" hay không.

Từ góc nhìn của một nhà sản xuất đã đồng hành với phần lớn những bộ phim nổi tiếng của hãng, điều quan trọng hơn nằm ở quá trình tạo nên chuyển động, biểu cảm và cảm giác sống của nhân vật - những yếu tố chỉ thực sự xuất hiện khi hình ảnh bắt đầu chuyển động trên màn ảnh.

Trong khi công nghệ tạo sinh tiếp tục phát triển, Miyazaki vẫn duy trì những hoạt động sáng tạo mang đậm tính thủ công. Sau The Boy and the Heron, ông thực hiện 31 tác phẩm "Panorama Box" cho Ghibli Park. Đây là những hộp tranh nhiều lớp tạo cảm giác chiều sâu khi người xem thay đổi góc nhìn, với hình ảnh trải dài từ Nausicaa of the Valley of the Wind đến những tác phẩm Ghibli gần đây.

Những chia sẻ của đồng sáng lập Studio Ghibli không phải là tuyên bố rằng AI hoàn toàn không thể tham gia vào hoạt hình. Điều ông nhấn mạnh - và cũng là điểm then chốt của cuộc phỏng vấn - là khoảng cách lớn giữa việc tái tạo diện mạo bề ngoài của một phong cách với việc tái tạo toàn bộ tư duy diễn hoạt, cảm giác sống và lựa chọn nghệ thuật đứng phía sau phong cách đó. Với Studio Ghibli, ít nhất qua góc nhìn của Toshio Suzuki, đó vẫn là hai câu chuyện rất khác nhau.