Đồ xấu lên ngôi, nhiều người càng nhìn càng... muốn mua

Từ ghim cài áo hình con gián đính đá đến ốp điện thoại giống bồn cầu, những món đồ từng bị xem là 'xấu' hay 'quái' đang trở thành hàng hóa được người trẻ Trung Quốc săn đón.

Tại triển lãm nghệ thuật "Ugly, But Mine" của Taobao ở Hàng Châu, hơn 500 sản phẩm được đưa lên kệ. Trong khi đó, những món đồ "xấu" được bán trên Taobao - một sàn thương mại điện tử, đã tạo ra 230 triệu nhân dân tệ (khoảng 890 tỉ đồng) doanh thu.

Một con gián không phải thứ người ta thường muốn đeo lên áo. Nhưng tại Trung Quốc, chỉ cần đính thêm vài viên đá lấp lánh, nó có thể biến thành một chiếc ghim cài áo.

Cạnh đó là hộp đựng AirPods hình con cua với những chiếc nơ màu sắc chẳng ăn nhập, tượng cá mặt buồn từng bị gọi là loài động vật xấu xí nhất thế giới, và thậm chí một chiếc ốp điện thoại mô phỏng... bồn cầu, có kích thước gần như thật.

Những món đồ này đang xuất hiện trong một thị trường mà "xấu" không còn nhất thiết là lời chê. Thậm chí, cái xấu kỳ quặc, hài hước và khác biệt còn có thể trở thành lý do để người ta móc ví để sở hữu chúng.

Khi 'xấu' trở thành một kiểu cá tính

Theo Channel Asia News, sự kiện triển lãm nghệ thuật "Ugly, But Mine" năm nay rộng hơn 1.200m², gần gấp đôi lần đầu tổ chức vào năm ngoái, với hơn 30 tác phẩm sắp đặt.

Ban tổ chức cho biết triển lãm thu hút hơn 5.000 lượt khách mỗi ngày, tăng từ mức trung bình 3.000 người/ngày của năm trước. Phần lớn khách tham quan là thế hệ Millennials và Gen Z.

Các chuyên gia cho biết sự hấp dẫn của những món đồ kỳ quặc có thể đến từ việc người trẻ đã quá quen với quảng cáo chỉn chu, bộ lọc làm đẹp và những hình ảnh được thuật toán "đánh bóng".

Trong bối cảnh đó, một món đồ không hoàn hảo, thậm chí hơi ngớ ngẩn, lại mang đến cảm giác khác vui, lạ và có dấu ấn cá nhân.

Một khách tham quan cho rằng "xấu" không nhất thiết phải là từ mang nghĩa tiêu cực. Một người khác nói "những thứ khác thường" giúp cuộc sống trở nên thú vị hơn.

Một khách trẻ đến thậm chí xem các món đồ "xấu dễ thương" như cách để giải tỏa căng thẳng và thể hiện cá tính.

Thực tế, Taobao đã nuôi dưỡng thị hiếu này từ nhiều năm trước thông qua Uglies Award, giải thưởng dành cho những sản phẩm có sức hấp dẫn rất khác thường, bắt đầu từ năm 2020.

Ban đầu, việc được gắn mác "xấu" không phải điều các thương hiệu mong muốn. Theo Hu Yu, người phụ trách dự án Uglies Award, từng có doanh nghiệp thẳng thừng từ chối nhận giải vì không muốn bị chú ý theo cách đó.

Nhưng thái độ đã dần thay đổi. Năm nay, nhiều thương hiệu đồ chơi và thú nhồi bông lớn chủ động tham gia triển lãm với tư cách những nhà sản xuất "đồ xấu".

Hiệu ứng thương mại cũng khá rõ. Một nghệ nhân gốm ở Cảnh Đức Trấn (tỉnh Giang Tây) từng giành giải với những sản phẩm như thìa hình con ếch. Sau đó, nhu cầu tăng mạnh đến mức ông không kịp nung sản phẩm để đáp ứng đơn hàng.

Một người đoạt giải khác, được biết đến với tên Master Lu, thiết kế những món đồ trang trí 12 con giáp theo phong cách cố tình khác thường. Lượng truy cập vào cửa hàng Taobao của người này tăng 306% so với tháng trước sau khi đoạt giải.

Taobao cũng tiết lộ các sản phẩm thuộc chương trình Uglies Award đã tạo ra tổng doanh thu 230 triệu nhân dân tệ kể từ khi giải thưởng ra đời, tiếp cận hàng chục triệu người tiêu dùng trẻ.

Cái không hoàn hảo càng có giá giữa thời AI?

Một phần sức hút của xu hướng này có thể liên quan đến sự phản ứng với văn hóa hoàn hảo. Amber Zhang, quản lý sản phẩm dữ liệu tại công ty nghiên cứu thị trường BigOne Lab, cho rằng nhiều người trẻ Trung Quốc lớn lên cùng áp lực phải học tốt, làm tốt và thể hiện tốt, từ đó hình thành tâm lý "chống hoàn hảo".

Theo bà, những đặc điểm không hoàn hảo đôi khi lại tạo nên cá tính cho một món đồ.

Sự phát triển của AI cũng có thể củng cố xu hướng này. Khi hình ảnh hoàn hảo có thể được tạo ra nhanh và rẻ bằng công nghệ, một sản phẩm có những góc cạnh vụng về, kỳ quặc hoặc không đồng nhất lại dễ tạo cảm giác khác biệt.

Bộ phim hoạt hình kinh phí thấp Niu Lai là một ví dụ. Phần hình ảnh thô sơ ban đầu bị chế giễu trên mạng, nhưng những đoạn clip và trò đùa xoay quanh sự vụng về ấy lại giúp bộ phim lan truyền. Từ chỗ chỉ thu 7.700 nhân dân tệ trong 10 ngày đầu, phim sau đó vượt 25 triệu nhân dân tệ (gần 97 tỉ đồng) doanh thu chỉ vài ngày sau.

Tuy nhiên, "xấu" không phải cứ muốn là làm được. Hu cho rằng những thứ kỳ quặc hấp dẫn nhất thường xuất hiện một cách tự nhiên. Nếu doanh nghiệp cố tình sản xuất một món đồ "xấu" chỉ để gây chú ý, sự gượng ép có thể khiến sức hút nhanh chóng biến mất.

Có lẽ vì thế, chiếc thú nhồi bông hình cáo lé mắt ôm một con ngỗng cũng lé mắt của Zhang lại có sức hút riêng. Bà nói mỗi khi nhìn nó, bà có cảm giác mọi chuyện rồi sẽ ổn.

Xấu hay đẹp, cuối cùng vẫn là chuyện rất chủ quan. Nhưng trong thị trường đồ "xấu" của Trung Quốc, ít nhất có một điều đã trở nên khá rõ, có những món nhìn càng kỳ quặc, người ta lại càng muốn mang về nhà.