Cả huyện bị cấm mua hàng online vì một người, do đâu?

Dùng AI làm giả ảnh sầu riêng, cherry bị mốc để yêu cầu hoàn tiền mà không trả hàng, một người đàn ông khiến các nền tảng thương mại điện tử cả huyện bị liệt vào nhóm rủi ro cao.

Từ cuối năm 2025, người dân huyện Hành Sơn, tỉnh Hồ Nam, Trung Quốc, bất ngờ gặp một rắc rối "rất thời đại": đặt mua hoa quả trên mạng nhưng đơn hàng không được giao.

Tình trạng này kéo dài từ tháng 10-2025 đến tháng 1-2026. Có đơn vừa đặt thành công đã bị hủy, có đơn được cửa hàng hoàn tiền ngay. Sau một thời gian, người dân phát hiện địa chỉ của cả huyện dường như đã bị các nền tảng thương mại điện tử đưa vào danh sách đen.

Lý do cả huyện mua hàng online mà chẳng shop nào muốn bán

Theo Sina, cảnh sát Zhao Siqi thuộc Công an huyện Hành Sơn cho biết, khi hệ thống an ninh mạng của các nền tảng phát hiện địa chỉ giao hàng tại khu vực này, giao dịch sẽ tự động bị đóng do bị xếp vào nhóm có nguy cơ gian lận cao.

Cụ thể, đến tháng 1-2026, một nền tảng mua sắm trình báo vụ việc với Công an huyện Hành Sơn. Cuộc điều tra sau đó xác định nguyên nhân không đến từ lỗi hệ thống hay việc các cửa hàng đồng loạt tẩy chay người dân trong huyện. Thủ phạm là một người đàn ông họ Tan.

Trong khoảng 4 tháng, Tan đặt hơn 100 đơn hàng. Người này sử dụng phần mềm AI để tạo hình ảnh những quả sầu riêng và cherry bị hỏng, nấm mốc, sau đó lấy đó làm căn cứ khiếu nại rằng hàng nhận được không đạt chất lượng.

Mục tiêu của Tan là tận dụng chính sách "hoàn tiền không trả hàng". Nói cách khác, hàng vẫn ở lại với người mua, còn tiền thì quay về tài khoản.

Trung tâm Chứng nhận giá huyện Hành Sơn xác định Tan đã chiếm đoạt 60 quả sầu riêng Monthong, 5 thùng cherry và 75 điện thoại di động phục vụ quá trình phạm tội. Tổng giá trị hàng hóa vượt 16.000 nhân dân tệ (khoảng 62 triệu đồng).

"Nghi phạm lợi dụng chính sách hậu mãi để lấy trái cây miễn phí, sau đó bán lại để lấy tiền mặt", cảnh sát Zhao Siqi nói.

Tuy nhiên, vụ việc không chỉ dừng ở số hàng hóa bị chiếm đoạt. Sau khi hệ thống phát hiện rủi ro gian lận từ các giao dịch liên quan đến khu vực này, người dân cả huyện Hành Sơn gặp khó khăn khi mua hoa quả trực tuyến.

Giữa tháng 7, Tòa án Nhân dân huyện Hành Sơn tuyên Tan một năm tù và phạt 5.000 nhân dân tệ (khoảng 19 triệu đồng) về tội lừa đảo. Dù đã khắc phục toàn bộ hậu quả, Tan vẫn phải chấp hành án tù do từng bị kết án về hành vi tương tự vào đầu năm 2024.

Từ vụ án, thẩm phán Song Jian thuộc Tòa án quận Tây Thành ở Bắc Kinh cho biết các chủ gian hàng có quyền khởi kiện và yêu cầu bồi thường dân sự để bù đắp thiệt hại kinh doanh.

Chính sách "hoàn tiền không trả hàng" vốn được xây dựng nhằm bảo vệ người tiêu dùng và giảm chi phí vận chuyển hàng hóa ngược. Tuy nhiên, khi khâu quản lý không theo kịp, chính sách này có thể trở thành kẽ hở để những nhóm trục lợi chuyên nghiệp khai thác.

Trong những trường hợp như vậy, nhiều chủ cửa hàng vừa mất hàng vừa mất tiền. Rủi ro sau đó còn có thể chuyển sang nhân viên giao hàng thông qua các khoản phạt.

Từ tháng 2, cơ quan quản lý đã ban hành quy định cấm các nền tảng buộc người bán phải chịu những trách nhiệm hậu mãi bất hợp lý. Các chuyên gia kinh tế cũng đề xuất sàn thương mại điện tử xây dựng hệ thống chấm điểm tín dụng, cấm vĩnh viễn những tài khoản gian lận và mở kênh khiếu nại nhanh cho người bán.