'Akira' sau 38 năm và cú trượt xe kinh điển trong làng anime

Ra mắt năm 1988, phim hoạt hình 'Akira' gây ấn tượng bởi quy mô đầu tư kỷ lục với hơn 160.000 tấm vẽ tay và dấu ấn thị giác ảnh hưởng văn hóa đại chúng suốt 38 năm.

Akira tiếp tục trở lại màn ảnh lớn khi đơn vị phát hành Crunchyroll đưa bộ phim đến các cụm rạp tại Mỹ và Canada với định dạng 4K IMAX. Đây là dịp hiếm hoi tác phẩm kinh điển của Katsuhiro Otomo tái xuất tại rạp chiếu sau gần bốn thập kỷ.

Theo hồ sơ của hãng TMS Entertainment, Akira ra mắt ngày 16-7-1988 với thời lượng 124 phút, do chính Otomo đạo diễn và đồng biên kịch cùng Izo Hashimoto. Bộ phim được chuyển thể từ bộ truyện tranh cùng tên của ông khi tác phẩm gốc vẫn đang sáng tác dang dở.

Lấy bối cảnh Neo-Tokyo năm 2019 - một đô thị được tái thiết sau Thế chiến thứ ba, bộ phim xoay quanh Kaneda, thủ lĩnh nhóm thiếu niên chạy mô tô, bị cuốn vào chuỗi biến cố khi người bạn thân Tetsuo thức tỉnh năng lực ngoại cảm vượt tầm kiểm soát.

Canh bạc 1,1 tỉ yên và 160.000 bức vẽ thủ công

Được sản xuất tại Tokyo Movie Shinsha (tiền thân của TMS Entertainment), Akira ra đời từ sự phối hợp của một liên minh gồm 8 tập đoàn giải trí lớn nhằm san sẻ nguồn vốn. Tổng kinh phí sản xuất lên tới 1,1 tỉ yên (khoảng 9 triệu USD vào năm 1988), biến bộ phim trở thành tác phẩm anime đắt đỏ nhất thời bấy giờ.

Thay vì tiết giảm khung hình để tối ưu chi phí như phần lớn phim hoạt hình cùng thời, ê kíp đã hoàn thành khối lượng khổng lồ với hơn 160.000 tấm cel vẽ tay trên nhựa trong suốt (cao điểm hơn gấp đôi so với định mức 50.000 - 70.000 tấm của các anime chiếu rạp cùng thời). Phim sử dụng bảng màu gồm 327 sắc thái, trong đó có 50 màu được pha chế riêng để tái hiện ánh sáng đêm của thành phố neon.

Bản vẽ phân cảnh chi tiết được thực hiện hoàn toàn thủ công trên tấm nhựa trong suốt của dự án "Akira" - Ảnh: Tokyo Movie Shinsha

Theo chuyên đề của The Japan Times, nhiều trường đoạn hành động được thực hiện theo phương pháp on ones (vẽ chuyển động cho toàn bộ 24 khung hình trong mỗi giây), giúp chuyển động đạt độ mượt mà tối đa.

Akira cũng là một trong những tác phẩm Nhật Bản hiếm hoi thời đó áp dụng phương pháp thu âm lời thoại trước (pre-scoring), cho phép họa sĩ quan sát nhịp phát âm để vẽ khẩu hình miệng khớp với cảm xúc nhân vật. Đồ họa vi tính sơ khai cũng được phối hợp ở mức tối thiểu để tính toán quỹ đạo rơi và biểu đồ sóng não, tạo nên sự dung hòa giữa kỹ thuật số và vẽ tay truyền thống.

Đô thị Neo-Tokyo và ngôn ngữ thị giác Cyberpunk

Bên cạnh câu chuyện viễn tưởng, Akira trở thành đối tượng nghiên cứu của giới phê bình điện ảnh nhờ cách thiết kế bối cảnh để truyền tải nội dung. Neo-Tokyo hiện lên qua các tòa cao ốc chọc trời, đường sá nhiều tầng đan xen những ngõ hẻm chật chội, phản ánh rõ sự phân hóa và bất ổn xã hội.

Bài phân tích của Viện phim Anh (BFI) nhận định đạo diễn Otomo đã khéo léo lồng ghép văn hóa các băng nhóm chạy xe phân khối lớn (bosozoku) của xứ sở hoa anh đào vào thế giới cyberpunk phương Tây.

Không gian thị giác này càng thêm ấn tượng nhờ phần âm nhạc của ShOji Yamashiro và tập thể nghệ thuật Geinoh Yamashirogumi, kết hợp bộ gõ Gamelan truyền thống, hợp xướng và âm hưởng điện tử hiện đại.

Cú phanh xe "Akira Slide" đi vào lịch sử

Trong các khuôn hình của tác phẩm, chiếc mô tô màu đỏ của Kaneda là chi tiết quen thuộc nhất. Phân cảnh Kaneda phanh gấp khiến xe trượt ngang quét vệt sáng trên mặt đường - được giới làm phim gọi là "Akira Slide" - đã được tái hiện trong hàng loạt tác phẩm quốc tế sau này.

Cú phanh trượt "Akira Slide" kinh điển trong phim hoạt hình (trên) và cảnh tái hiện thực tế trong phim "Nope" của đạo diễn Jordan Peele (dưới) - Ảnh: TMS Entertainment / Universal Pictures

Đạo diễn Jordan Peele từng xác nhận với tạp chí Empire (được trang SYFY Wire dẫn lại) rằng phân cảnh nhân vật Emerald phanh trượt mô tô trong phim Nope (2022) chính là sự tri ân trực tiếp đến cú trượt của Kaneda.

Hai nhà làm phim Wachowski cũng từng cho biết Akira là một trong những tác phẩm hoạt hình Nhật Bản gợi mở cách họ xử lý thời gian và không gian hành động trong The Matrix (1999). Đạo diễn Steven Spielberg cũng đưa chiếc xe này vào tác phẩm Ready Player One (2018) như một biểu tượng không thể thiếu của văn hoá đại chúng thế kỷ 20.

Tại Việt Nam, tác phẩm từng được giới thiệu tới công chúng trong khuôn khổ Liên hoan phim Nhật Bản 2024 do Quỹ Giao lưu Quốc tế Nhật Bản tổ chức. Sau 38 năm, sự kết hợp giữa kỹ thuật vẽ tay đỉnh cao, tư duy hình ảnh đi trước thời đại và ngôn ngữ điện ảnh chuẩn mực vẫn giữ cho Akira vị thế của một tượng đài bất hủ.