Đời Cười

"Kẻ giết người thầm lặng"

BS TỊT TUỐT

Đăng lúc 17:30 | 27/09/2019

Đó chính là chứng tăng huyết áp vừa bất trị vừa dai dẳng!

Bà con phía Nam đã công cộng hóa từ “tăng-xông” để chỉ sự tăng áp suất máu trong cơ thể và cả những “cục tức” ngoài xã hội. 

Cái sự "tăng-xông"

Xem đá bóng thấy cầu thủ nhà mình bỏ lỡ cơ hội làm bàn, có ông lên tăng-xông rồi đột quị (đứt gân máu) mà chết. Ra đường kẹt xe, gây gổ cũng lên tăng-xông. Đường kẹt, xe chạy như rùa bò, nên đến cơ quan trễ giờ, bị sếp “tia”, thấy "lên tăng-xông". Bà vợ nghe đồn ông chồng có “mèo”, tăng-xông lên vù vù như sóng thần. Giá cả sinh hoạt tăng từng ngày, bộ óc vi tính của mấy bà nội trợ phải làm việc cật lực cũng muốn lên tăng-xông. 

Vậy tăng-xông là gì? “cỡ nào mới bị tăngxông”... “Tăng-xông” là phiên âm của chữ “Hypertension”, đối với ngành y là tăng huyết áp. Tăng huyết áp khi mạch máu mất đi sự đàn hồi vốn có, nó trở nên chai cứng tạo ra lực cản làm huyết áp tâm trương (tối thiểu) tăng. Chính lực cản này làm tim phải bóp mạnh hơn mới tống máu ra lòng mạch được, nên huyết áp tâm thu (tối đa) tăng lên. 

Nghiên cứu về dịch tễ của Framingham cho thấy những ai có con số huyết áp 140/90mmHg bị đột quị tăng 4 lần và suy tim gấp 6 lần so với người có huyết áp bình thường. Từ đó con số huyết áp tối đa > 140mmHg và tối thiểu > 90mmHg trở thành cột mốc đánh giá cao huyết áp. 

Làm sao biết được mình bị tăng-xông?

 Mấy ông chiều chiều rủ nhau cụng ly, cao hứng còn ề à ca 6 câu vọng cổ trong khi có một kẻ nằm trong người mình đang từng chút, tàn phá trái tim, mạch máu, bộ não và các “cơ quan đoàn thể” mà không hay biết. Một ngày đẹp trời bạn bị viêm họng, viêm xoang hay đau mắt đi khám, bác sĩ đo huyết áp như một thông số cơ bản nhưng sau đó tuyên bố: Bạn bị tăng huyết áp. Nghe vậy, có người còn cãi lấy cãi để rằng: Em chả làm sao cả, ăn ngủ bình thường, đời đang “lên hương”, bác sĩ có nhầm không đấy? 

Hầu hết những người bị tăng huyết áp cứ “hồn nhiên” sống như vậy trong khi “kẻ địch” đang nằm vùng trong cơ thể được thân chủ bảo vệ và dung dưỡng. Cũng có người sáng dậy thấy nằng nặng vùng gáy rồi quên luôn. Có người thấy chóng mặt, cảm giác “ruồi bay” trước mắt nằm nghỉ một lúc là hết nên cho là mình thức khuya bị mệt. Có người bác sĩ này đo bảo là tăng huyết áp, đi bác sĩ khác kiểm tra vào thời điểm khác không thấy cao, các lời khuyên bèn được xếp lại cho “gió bay”. Chỉ có những người mờ mắt, buồn nôn, tê chân tay, khó thở, đau ngực mới giục người nhà đưa tới bệnh viện thì huyết áp đã nhảy vọt lên quá xá, bác sĩ phải cho nằm phòng cấp cứu theo dõi liên tục 24/24. 

Có anh tuổi trung niên cố gắng nâng vật nặng lên cao bỗng ngã vật ra, miệng méo xệch, nửa thân không cử động, đưa đi cấp cứu bác sĩ bảo: Tăng huyết áp gây đột quị. Có ông già được thông báo là bị tăng huyết áp phải uống thuốc thường xuyên lại chủ quan theo kiểu bữa nhớ bữa quên, nhân lúc giận con, tức cháu ngã gục xuống như một thân cây đổ, ngày hôm sau vợ con đăng báo “vô cùng thương tiếc”… 

Tăng huyết áp, hắn từ đâu tới? 

Bệnh tăng huyết áp thường là vô căn (không có nguyên nhân, gọi là tăng huyết áp tiên phát). Thường là “gia truyền” và đặc biệt phát huy tính kế thừa ở những người có thân hình phì nhiêu. Một số ít trường hợp thường khởi phát trên người trẻ do hậu quả của một bệnh lý khác như bệnh thận, bệnh mạch máu hay bệnh của hệ nội tiết (Cushing, to đầu ngón, tiểu đường...) khi đó ta gọi là tăng huyết áp thứ phát. 

Tăng huyết áp có thể xuất hiện ở người uống thuốc ngừa thai hay uống thuốc Đông y chứa nhiều cam thảo. Theo thống kê thì 50% bệnh nhân tiểu đường bị tăng huyết áp (25% ở người trẻ và 75% ở người lớn tuổi). Những người này tỉ lệ đột quị cao gấp 3 lần người tăng huyết áp đơn thuần và nếu được cứu sống thì khả năng tàn phế cũng rất cao. 

Một số nguyên nhân nữa được xem là “tự gây bệnh” đó là thói quen ăn mặn. Bà con mình khoái ăn các món kho, các loại mắm kho quẹt, khi thấy mặn lại bỏ thêm đường vào để giảm bớt vị mặn mà không ngờ rằng các phần tử muối sẽ “ôm” lấy nước làm tăng áp suất thẩm thấu trong máu, đó là nốt nhạc đầu tiên dẫn bạn vào bản trường ca tăng huyết áp. Ở nhiều người mà ăn mặn đã trở thành “một phần tất yếu của cuộc sống”, là cái sự khoái khẩu lại ỷ y vào thuốc để ngày ngày vô tư nạp thêm muối. 

Bên cạnh đó, những “bợm” đứng trong đội ngũ những “bụng bia” hình trái táo cũng là những người có “nguy cơ” tăng huyết áp. Những “ống khói nhà máy thuốc lá” đâu ngờ nicotin nạp hàng ngày “làm việc” với mạch máu khiến lòng mạch bị xơ hóa, biến thành những kẻ cứng đầu được xếp vào nhóm nguy cơ tăng huyết áp cao. 

Stress thường xuyên trong cuộc sống cũng gây biến đổi sự chun giãn của thành mạch máu có thể dẫn đến tăng huyết áp, dù cha mẹ đương sự chẳng ai dính líu đến bệnh này. 

Đoạn kết của tăng huyết áp... 

Là suy tim trái mà bà con mình hay gọi là “lớn tim”, dần dần dẫn đến suy tim toàn bộ. Các hệ mạch ở não cũng trở nên xơ cứng, nên khi áp suất máu tăng đột ngột có thể gây vỡ mạch, máu ùa ra làm lụt não, tụt hạnh nhân tiểu não và… vô phương cứu chữa. Các mạch máu ở võng mạc mắt, nơi nuôi dưỡng những tế bào giúp chúng ta nhìn, liếc, long lanh đưa tình hay giận dữ… nay cứng ngắt, xoắn lại, bắt chéo nhau, phù nề, xuất huyết… làm thị giác mờ, hình ảnh tách đôi, nếu đã đến mức xuất huyết võng mạc có thể gây mù. Tăng huyết áp làm áp suất máu ở thận tăng lên khiến người bệnh đi tiểu nhiều. Các lỗ lọc ở cầu thận bị “nở” ra, những phần tử lớn như albumine bình thường không được cấp visa, nay cứ tự do đi ra nước tiểu. 

Với những người cao huyết áp lại ăn thịt nhiều, ăn mặn thường làm huyết áp tăng cao hơn và cuối cùng là suy thận. Ghê chưa! 

Với "chuyện ấy" thì sao? 

Một chế độ ăn uống, nghỉ ngơi hợp lý, tránh stress, góp phần rất quan trọng trong việc làm giảm áp suất máu. Sẽ rất hiệu quả nếu thay thịt bằng đậu hủ, cá, rau xanh. Theo dõi huyết áp thường xuyên và uống thuốc đều đặn cũng đảm bảo cho việc tránh những biến chứng có thể xảy ra. 

Đàn ông thường hỏi: Uống thuốc hạ áp liệu có ảnh hưởng đến “chuyện ấy”? Câu trả lời là “Có” và “Không”. “Có” nếu bạn buộc phải dùng những thuốc như Reserpin hoặc cao ba gạc, thuốc chẹn ß giao cảm như Propanolol, Inderal, Pindolol (Wiskin). Các rối loạn thường thấy khi rơi vào hoàn cảnh này là “Chưa ra đến chợ đã rơi sạch tiền” hoặc “Trên bảo dưới không nghe” khiến mấy ông mặc cảm rồi rơi vào trầm cảm. “Không” nếu bạn được chỉ định dùng thuốc ức chế men chuyển như Enapril (Renitec, Ednyt), Catopril, các thuốc chẹn kênh canxi như Amlodipine, Adalat chậm. 

Tịt Tuốt tôi thường được các anh độ tuổi 60 hỏi rằng: bị tăng huyết áp có dùng được Viagra? Xin thưa: Đại học Gainesville, Florida (Mỹ) đã nghiên cứu trên 15 bệnh nhân tăng huyết áp bị chứng xìu xìu ển ển. Tất cả được kiểm tra huyết áp rồi uống 1 viên Viagra để “làm ăn”. Kết quả là “Viên kim cương xanh” (tên gọi của quý ông dành cho Viagra) không hề làm tăng huyết áp (Theo Reuters). Dù vậy, cần lưu ý là nếu các anh đã có thiếu máu cơ tim thì vẫn nên “đọc kỹ hướng dẫn sử dụng trước khi dùng"!


Tin Mới Nhất
Tin mới Đời Cười

Thanh niên 'hổ báo' khi va chạm với bà bầu bị công an bắt

Tưởng 2 tiền án lận lưng sẽ giúp chàng thanh niên 17 tuổi ở Hà Nội sẽ sám hối khi ra đường. Ngờ đâu máu côn đồ vẫn còn, sau khi tông bà bầu, cu cậu rất 'hổ báo', rút cây gậy sắt ra dọa đánh luôn những ai đến khuyên ngăn.

26/09/2020 15:50

Cụ Xà Cừ van xin cột điện sống có lương tâm

Cụ Xà Cừ đang bực bội thì thằng cây cột điện nhe răng cười, cụ tức mình quát: “Mày yếu sinh lý, ưng ngã hồi nào thì ngã là chuyện của mày! Đừng đổ thừa cho bọn tao được không?”

24/09/2020 06:10

Drama hài: Thập Thất muội Covid

Nhắc tới Thập Thất muội chắc nhiều người còn giận dữ. Lúc bấy giờ dịch bệnh đang được khống chế, bất ngờ Thập Thất muội chu du trời Âu mang theo cả con virus corona về nước. Thiên hạ nhà nhà, ai cũng xôn xao.

25/09/2020 18:30

"Người nhện" làm mưa làm gió tại trung tâm Sài Gòn

Đúng như dự đoán, sau khi 'thó' được kha khá tài sản trong ngôi nhà cao tầng, P. từ tầng ba leo xuống thì bị công an bắt quả tang tại trận. Khám xét trong ba lô P. đang đeo có 6 máy tính xách tay đã qua sử dụng; 1 chiếc ví bên trong có 2,8 triệu đồng, 31 USD, 135 euro, 17.000 won, 190.000 rupiah...

22/09/2020 20:54